Next
Bu tarihe kadar 9 bin prim gününü tamamlamayanların emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e kadar yükseliyor. Göreve başlama tarihi, prim günleri ve emeklilik şartları yeni nesil memurların gelecekte alacağı emekli aylığını da doğrudan etkiliyor.
2008 SONRASI MEMURLAR FARKLI SİSTEME TABİ
Sosyal güvenlik sisteminde yapılan reformlarla birlikte kamu çalışanlarının emeklilik haklarında önemli değişiklikler yaşandı. 1 Ekim 2008 tarihi memurlar açısından kritik bir dönüm noktası oldu.
Bu tarihten önce kamu görevine başlayanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki mevcut haklardan yararlanmaya devam ederken, 1 Ekim 2008’den sonra göreve başlayanlar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında sigortalı sayılıyor.
Buna bağlı olarak aynı kamu görevinde çalışan kişiler arasında, göreve başlama tarihine göre farklı emeklilik kuralları ortaya çıktı.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş da “Yeni nesil memurun çift katlı emeklilik çıkmazı!” başlıklı yazısında yeni nesil memurların emeklilik şartlarına ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Yeni nesil memurlar 4/1-c kapsamında sigortalı kabul edilirken, emeklilik hesaplamalarında 18 yaş sınırı da dikkate alınıyor. 18 yaşından önce ödenen primler toplam gün sayısına eklenirken, sigortalılık süresinin başlangıcı 18 yaşın doldurulduğu tarih kabul ediliyor.
Meslek veya sanat okulu mezunlarının mahkeme kararıyla ergin kılınması durumunda ise 18 yaşın altındaki işe başlama tarihi doğrudan sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilebiliyor.
EMEKLİ AYLIĞINDA YENİ SİSTEMİN FARKI
5510 sayılı Kanun ile 5434 sayılı Kanun arasında emeklilik hesabı bakımından önemli farklılıklar bulunuyor.
Eski sistemde emekli aylığı hesaplanırken son derece, kademe ve ek gösterge gibi unsurlar dikkate alınırken, yeni sistemde çalışanın tüm çalışma hayatındaki prime esas kazançlarının ortalaması esas alınıyor.
Yeni nesil memurlarda aylık bağlama oranı da farklı uygulanıyor. Her 360 gün için yüzde 2 oranı üzerinden hesaplama yapılırken, 9 bin prim gününde aylık bağlama oranı yüzde 50 seviyesine kadar düşebiliyor.
Emekli olduktan sonra yeniden 4/1-a veya 4/1-c kapsamında çalışmaya başlayan yeni nesil memurların emekli aylıkları da kesiliyor. Eski sistemdeki memurların Sosyal Güvenlik Destek Primi ödeyerek çalışma imkanının yeni memurlar açısından bulunmadığı belirtiliyor.
2036 ÖNCESİ 9 BİN GÜNÜ TAMAMLAMAK ÖNEMLİ
Yeni nesil memurlar açısından en kritik konulardan biri ise 9 bin prim gününün hangi tarihte tamamlanacağı.
Verilen bilgilere göre 9 bin prim gününü 2036 yılından önce tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabilecek. 9 bin prim gününün 2036 yılından sonra tamamlanması halinde ise emeklilik yaşı kademeli olarak 65’e kadar yükseliyor.
Tam emekliliğin yanı sıra bazı durumlarda kısmi emeklilik imkanları da bulunuyor. 5 bin 400 prim günü bulunanlar, kademeli yaş şartlarına 3 yıl eklenmesi ve 65 yaşın aşılmaması koşuluyla yaşlılık aylığı alabiliyor.
5434 sayılı Kanun’un 40. maddesi kapsamında yaş haddinden emekliye ayrılanlara da 5 bin 400 prim gününün bulunması halinde aylık bağlanabiliyor. Özel kanunlar gereğince kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilenlere ise yaş şartı aranmaksızın 9 bin prim günü bulunması halinde aylık bağlanabiliyor.
Askerî personel veya sivil memurlardan ahlak, disiplin ya da yetersizlik nedeniyle kurumlarınca re'sen emekliye sevk edilenlere de kanunda belirtilen yaş ve prim şartlarını tamamlamaları halinde yaşlılık aylığı bağlanıyor.
Yaş haddi veya kadrosuzluk nedeniyle erken aylık bağlananların emekli maaşlarının, şartlar tamamlanıncaya kadar çalıştırıldıkları kamu kurumlarından tahsil edildiği belirtiliyor.
Yeni nesil memurlar açısından 2036 yılı önemli bir dönüm noktası olarak öne çıkarken, hizmet sürelerinde kesinti yaşanmaması ve prim günlerinin zamanında tamamlanması büyük önem taşıyor.
