Çorum Özel Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Abdullah Emre Nayman, son dönemlerde adından sıkça söz ettiren kronik öksürük konusunda bilgiler verdi.
Kronik öksürük hakkında açıklamalarda bulunan Uzm. Dr. Nayman, hastalığın tanımından nedenlerine, tanı sürecinden tedavi yöntemlerine kadar önemli değerlendirmelerde bulundu.
KRONİK ÖKSÜRÜK NEDİR?
Kronik öksürük, sekiz haftadan daha uzun süren öksürükleri tanımlamada kullanılır. Öksürük ise hava yolları ve akciğerlerden mevcut salgıları (balgam) ve nefes yolu ile alınmış yabancı cisimleri temizleyen önemli, koruyucu, refleks bir mekanizmadır. Göğüs hastalıkları klinik pratiğinde en sık görülen şikayettir.
Kronik öksürük, oldukça rahatsız edici olup kişinin yaşam kalitesini ve iyilik halini bozar. Önemli bir hastalığa bağlı olduğu düşüncesiyle ciddi stres ve anksiyete yaratır. Kadın hastalarda zaman zaman üriner inkontinans (idrar kaçırma), ileri yaş hastalarda kaburga kırıkları, bayılma atakları ve gözde kanama gibi sorunlara yol açabilir.
KRONİK ÖKSÜRÜK NEDEN OLUR?
Sigara kullanımı kronik öksürüğün en önemli nedenidir. Sigara dumanında bulunan 60’ın üzerinde toksik ve kimyasal madde öksürüğe yol açar. Hava kirliliği de kronik öksürük etyolojisinde önemli bir faktördür.
Bunların dışında KOAH, astım, akciğer kanseri, bronşektazi, akciğer fibrozisi, tüberküloz gibi tüm müzmin akciğer hastalıkları kronik öksürüğe neden olabilir. Öncelikle muayene ve akciğer grafisi ile bu hastalıkların varlığı araştırılmalıdır.
Akciğerlerde belirgin bir hastalık saptanmaz ve hasta sigara içmiyorsa; kronik öksürük nedenleri arasında üst solunum yolu hastalıkları (rinit, sinüzit), reflü ve sadece öksürükle seyreden astım hastalığı en sık görülen üç hastalık olarak öne çıkar. Ayrıca bazı tansiyon ilaçları (ACE inhibitörleri) uzamış öksürüğe neden olabilir. Aynı hastada birden fazla etiyolojik nedenin bir arada bulunabileceği de unutulmamalıdır.
KRONİK ÖKSÜRÜK TANISI NASIL KONUR?
Tanıda temel yaklaşım; ayrıntılı tıbbi özgeçmiş, hastalık hikâyesi alınması ve fizik muayene yapılmasıdır. Öksürüğün süresi ve niteliği, sigara öyküsü ve kullanılan ilaçlar sorgulanmalıdır.
İleri tetkikler arasında akciğer grafisi, gerekirse Bilgisayarlı Tomografi (BT), sinüs grafisi, solunum fonksiyon testleri (SFT) (reversibilite ve metakolinle bronkoprovokasyon), alerji testleri, gastroözefagial reflü testleri, mikrobiyolojik veya sitolojik balgam incelemeleri, bronkoskopi ve kardiyak testler yer alır. Bu tetkikler hastanın öyküsü ve muayene bulgularına göre sırasıyla yapılır.
KRONİK ÖKSÜRÜK TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Sigara kullanımı varsa mutlaka bırakılmalıdır. Öksürüğe neden olan tansiyon ilaçları kullanılıyorsa değiştirilmelidir. İrritan etkenlerle temas varsa kesilmelidir. Tedavi, altta yatan hastalığa yönelik olarak planlanmalıdır.
Öksürük nedeni aydınlatılamıyorsa, en sık üst solunum yolu hastalıkları sorumlu olduğu için bu yönde tedaviler önceliklidir. Astım ve reflü için de deneme tedavileri uygulanabilir. Tüm nedenler dışlandığı halde inatçı ve düzelmeyen öksürük varlığında psikojenik faktörler akılda tutulmalı, bu durumda psikiyatri muayenesi ve tedavi gerekebileceği unutulmamalıdır.