Fosil, Ankara'nın Gölbaşı ilçesine bağlı Oyaca semtindeki Kulhöyük'te yapılan kazılar sırasında ortaya çıkarıldı.

Ersoy sosyal medyada yaptığı açıklamada, "Gölbaşı'nın Oyaca bölgesindeki kazılarımız sırasında, 66 milyon yıl önce Tetis Denizi kıyılarında yaşamış bir salyangoz fosili keşfedildi" dedi.

"Fosilin Tetis Denizi'nin son evrelerinden kalma olduğuna inanılıyor. Kulhoyuk sakinleri tarafından binlerce yıl önce yerleşime getirilmiş olabileceği değerlendirmesi, keşfi daha da dikkat çekici kılıyor," diye ekledi.

Gastropodlar, salyangozlar ve sümüklüböcekleri içeren bir yumuşakça sınıfıdır.

Araştırmacılar, bu örneğin yaklaşık 250 milyon yıl önce oluşmaya başlayan ve bir zamanlar günümüz Orta Anadolu'sunun bazı kısımlarını kaplayan tarih öncesi bir su kütlesi olan Tetis Denizi'nin son dönemlerinden birine ait olduğuna inanıyor.

Kulhoyuk ise yaklaşık 5.000 yıllık bir yerleşim yeri olup Hatti ve Hitit medeniyetleriyle ilişkilidir. Aradaki bu büyük yaş farkı, fosilleşmiş yaratığın yerleşimin sakinleriyle birlikte yaşamadığı anlamına gelir.

Bunun yerine, araştırmacılar eski sakinlerin fosili başka bir yerde bulup kasıtlı olarak Kulhoyuk'a getirmiş olabileceklerini değerlendiriyorlar. Bu olasılık, nesnenin yerleşime nasıl ulaştığı ve sakinleri için ne gibi bir öneme sahip olabileceği konusunda yeni bir araştırma alanı açmıştır.

Bu keşif, arkeologların 4.000 yıllık bir Hitit kabının içinde Ankara'nın kendine özgü "Sevgi Çiçeği" veya "Aşk Çiçeği"nin bilinen en eski tohum kalıntılarını tespit ettiği Kulhoyuk'taki bir başka yakın tarihli bulgunun ardından geldi.

Kulhoyuk'taki kazılar, Türkiye Cumhurbaşkanlığı'nın desteklediği uzun vadeli bir arkeoloji programı kapsamında 2021 yılından beri yürütülmektedir. Çalışmalar, Ankara Üniversitesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı adına Doçent Derya Yılmaz Tekin tarafından yönetilmektedir.

Ersoy, kazıların yeni keşiflerle Kulhoyuk'un tarihine ışık tutmaya devam edeceğini söyledi.

Atlasın güncel sürümünde 186 İslam hanedanı ve 830 hükümdarın yanı sıra Zirikli'nin "el-A'lam" eserinden 13 bin 940 biyografik kayıt, Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) İslam Ansiklopedisi'nden 8 bin 528 alim biyografisi ve Yakut el-Hamevi'nin "Mu'cemü'l-Büldan" eserinden 12 bin 954 coğrafi kayıt gibi kapsamlı veriler yer alıyor.

Atlas kapsamında ayrıca 3 bin 458 darphane, 2 bin 49 Makdisi yerleşimi, İbn Battuta'nın 317 durağı, Evliya Çelebi'nin 5 bin 444 durağı ve 801 yapı kaydı bulunuyor.

Atlasa ilk olarak "The New Islamic Dynasties" kitabı aktarıldı

Platformu hazırlayan Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Hüseyin Gökalp, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye İmam Hatipliler Vakfı (TİMAV) bünyesinde T-CORPUS adında TİMAV Dijital Beşeri Bilimler Merkezi'ni kurduklarını ve bu merkezin ilk ürününün İslam Tarihi Atlası olduğunu söyledi.

Gökalp, atlası geniş bir ekiple hazırladıklarını belirterek, "İslam Tarihi Atlası'nın arkasından İslam Tarihi Yazım Atlası geliyor. Çok yakında duyuracağımız büyük bir proje. Bunun dışında iki Avrupa Birliği ve iki TÜBİTAK 1001 projesi hazırladık. Dolayısıyla TİMAV Dijital Beşeri Bilimler Merkezimizi çalışma alanımızın metodolojisine dahil ederek, yapabileceğimiz işlerin sayısını, niteliğini ve niceliğini artırma gayretindeyiz. İslam Tarihi Atlası da bu anlamda ilk tecrübemiz oldu." dedi.

Atlasta ilk olarak İngiliz tarihçi Clifford Edmund Bosworth tarafından yazılan ve İslam dünyasında hüküm sürmüş 186 hanedanı kronolojik ve soy ağaçlarıyla inceleyen "The New Islamic Dynasties" kitabını temel aldıklarına işaret eden Gökalp, şöyle devam etti:

“632-1924 yılları arasındaki hanedanları bütüncül bir şekilde harita üzerinde göstermek amacıyla bu kitabı dijital ortama aktardık. Çalışmada 186 İslam hanedanlığı ve bu hanedanlıklarda hüküm süren 830 hükümdar yer alıyor. Başlangıçta Müslüman Hanedanlıklar Atlası olarak tasarlanan platforma zamanla seyahatnameler, şehirler ve savaşlar gibi farklı veri setlerini de ekledik. Bu kaynakların birbirleriyle ne ölçüde örtüştüğünü ve farklılaştığını karşılaştırarak aralarındaki bağlantıları ortaya çıkardık. Böylece atlas, yalnızca bir harita olmaktan çıkarak ilişkiler ağını görünür kılan bir dijital beşeri bilimler projesine dönüştü.”

"Datayı çok kolay bir şekilde işleyen bir atlası model olarak kurmuş olduk"

Hüseyin Gökalp, atlastaki ilişkiler ağına dair ise "Mesela bir alimden, hükümdardan ya da komutandan bahsediyoruz. O kimlerle bir ilişki ağı kurmuş, kimlerle karşılaşmış, hoca-öğrenci, halef-selef ya da akraba ilişkilerini bir defada atlasta görebilmek çok kıymetli. Özellikle tarih ve beşeri bilimler meraklıları için kıymetli bir şey. Biz burada çok katmanlı, birbirleriyle sürekli ilişki halinde ağları kurabilen ve datayı çok kolay bir şekilde işleyen bir atlası model olarak kurmuş olduk." diye konuştu.

Sitede kullanıcılar için bir geri dönüş kısmı olduğunu ve araştırmacıların, akademisyenlerin önerilerine göre platformu sürekli güncellediklerini söyleyen Gökalp, daha sonra platformu bir mobil uygulama haline getirmeyi hedeflediklerini ifade etti.

Dijital beşeri bilimlerle tarihin farklı ihtimalleri de araştırılıyor

Gökalp, yürüttükleri çalışmaların yalnızca mevcut tarihsel verileri haritalandırmakla sınırlı olmadığını, dijital beşeri bilimlerin sunduğu yöntemlerle farklı tarihsel süreçleri de incelemeye çalıştıklarını belirtti.

Bu kapsamda, İslam toprakları ile ilk dönem Bizans sınırları arasındaki sugur bölgelerindeki hareketlilik ve idari yapıyı ele alan "Frontiers" adlı uluslararası bir proje üzerinde çalıştıklarını aktaran Gökalp, projede Almanya, ABD, İngiltere ve Türkiye'den geniş bir ekibin yer aldığını söyledi.

Tarihsel olayların farklı koşullarda nasıl gelişebileceğini inceleyen çalışmalar da yaptıklarını ifade eden Gökalp, bunu mühendislikteki farklı versiyonların denenmesine benzeterek, bu kapsamda bir savaşın farklı bir coğrafyada ya da farklı mevsim koşullarında gerçekleşmesi halinde nasıl sonuçlanabileceğine yönelik çalışmalar yürüttüklerini aktardı.

Hüseyin Gökalp, bu projelerin bir bölümünü TÜBİTAK'a sunduklarını ve üzerinde çalıştıkları bir diğer alanın ise İslam düşünce tarihi olduğunu belirterek, İslam düşünürlerinin düşünme yöntemleri arasındaki ilişkileri ve farklı dönemlerdeki düşünürlerle entelektüel bağlantılarını dijital yöntemlerle ortaya çıkarmayı hedeflediklerini anlattı.

"Araştırmacılar verileri indirebilir"

Selçuk Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ali Çetinkaya ise atlasa beklediklerinin üzerinde çok yoğun bir ilgi oluştuğunu aktararak, "Bu çalışmayı versiyon 1 kabul edersek, ikinci versiyonu çok daha geniş bir şekliyle ifade etmek istiyoruz. Onun da testleri, veri çalışmaları devam ediyor. İnşallah onu da en kısa sürede açmış olacağız." dedi.

Çetinkaya, uluslararası bir proje olan OpenITI'nin atlasın önemli bileşenlerinden biri olduğuna dikkati çekerek, kitaplarda yer alan düz metinleri yapılandırılmış verilere dönüştürdüklerini ve bu verilerin farklı bilgisayar dilleri ve platformlar tarafından kullanılabilir hale geldiğini söyledi.

Atlasın ikinci versiyonunda ise isim ve mekanların doğru şekilde eşleştirilmesine odaklandıklarını dile getiren Çetinkaya, "Örneğin kitaplarda geçen 'Ebubekir' isminin Hz. Ebubekir'i ifade edip etmediği ya da geçmişte kullanılan bir mekan adının günümüzde hangi bölgeye karşılık geldiği gibi noktalar kritik. Daha ince işçilikli, sağlıklı ve kapsamlı bir veri sunabilmenin çabası içindeyiz." ifadelerini kullandı.

Çetinkaya, atlas çalışmalarını tamamen açık kaynak olarak yaptıklarını belirterek, şunları kaydetti:

"Eğer araştırmacılar bizim verilerimizi kullanmak istiyorlarsa, verileri indirerek kullanabilirler. Hazır çalışılmış, ilişkilendirilmiş veriler var. Bu veri setlerinden araştırmacılar farklı yerlere ulaşabilirler. Yeni akademik çalışmaların önü açılabilir. Aynı zamanda atlası okullarda, liselerde, üniversite eğitiminde, özellikle tarih eğitiminde materyal olarak kullanabilirler. Site ilk başta biraz karmaşık görünüyor olabilir, biraz göz gezdirince esasında çok zevkli bir platform ve insanlara farklı pencereler açabilir."

Platformun Türkçenin yanı sıra Arapça ve İngilizce olarak da kullanıcılara hizmet verdiğini belirten Çetinkaya, bu anlamda farklı ülkelerden de atlasa erişimin yoğun olduğunu sözlerine ekledi.

Kutlamaların yapıldığı alana gelenler, Selçuklu motifleriyle süslenen keçeden yapılmış Han Otağı'nı, illerin yöresel ürünlerinin ve el sanatlarının sergilendiği 50 tematik çadırı, stantları ve yaşayan miras okul atölyelerini geziyor.

Türk, Filistin ve Türk boylarının bayraklarının asıldığı alanda sunulan gösterilerle zaferin coşkusunu yaşayan konuklar, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve AFAD'ın stantlarını ziyaret ediyor.

Bu stantlarda sergilenen milli silahları inceleyen vatandaşlar, jandarma personeli ve polislerle fotoğraf çektirdi.

Alanı dolduran ziyaretçiler, İçişleri Bakanlığı Jandarma ve Polis Motorlu Ekibi'nin, mehter takımının, atlı birliklerin, atlı ciritçilerin ve diğer ekiplerin gösterilerini ilgiyle izledi.

Aileleriyle etkinliğe katılan çocuklar da kendileri için hazırlanan alanlarda oyunlar oynayarak eğlendi.

Ahlat Belediye Başkanı Yavuz Gülmez, basın mensuplarına, bu yıl da Ahlat'ta çok güzel etkinlikler düzenlediklerini söyledi.

Etkinliklerin dünden bu yana devam ettiğini belirten Gülmez, şöyle konuştu:

"Dünü okçuluk gösterileri, atlı oyun gösterileri ve çeşitli gastronomi faaliyetleriyle tamamlamıştık. Akşamında da muhteşem bir konserle gençlerimizle buluşmuştuk. Bugün de yine aynı heyecanla dolu dolu bir programı icra ediyoruz. Bugün Çelik Kanatlar, polis bandosu ve Türkiye Atlı Oyunları Federasyonunca düzenlenen Kökbörü Finali'ni gerçekleştireceğiz. Akşam da Mevlit Kandili münasebetiyle yine coşku dolu bir program icra edeceğiz. Dün itibarıyla alanımıza yaklaşık 32 bin ziyaret oldu. Bu bir rekor demek. Hamdolsun vatandaşlarımızın ve milletimizin buraya ilgisi müthiş düzeyde. Türkiye'nin 81 ilinden ve dünyanın çeşitli yerlerinden misafirler geliyor. Bu havayı ve zafer coşkusunu beraber teneffüs ediyoruz."

Paylaşımında Ersoy, şu ifadeleri kullandı:

"Mevlid Kandili'nin manevi iklimini yaşadığımız bu mübarek gecede, Sultan Alparslan'ın 1064'teki fethiyle Anadolu'daki Türk-İslam tarihinin kapısını aralayan Ani'de eşsiz bir eseri gün yüzüne çıkardık. 2021'den bu yana kazı çalışmalarını sürdürdüğümüz Selçuklu Mezarlığı'nda, üzerinde kufi hatla 'Hz. Muhammed' isminin altı kez tekrarlandığı bezemeli bir taş bulduk.

Merkezindeki sekiz köşeli yıldız biçimindeki bir motifin etrafındaki yazı kuşağında 'Hz. Muhammed' ismi üç kez görülüyor. Bir Selçuklu kümbetine ait olduğu değerlendirilen bu eser, ecdadımızın Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed'e duyduğu derin muhabbetin asırlardır taşta yaşayan nişanesidir. Bu vesileyle aziz milletimizin ve İslam aleminin Mevlid Kandili'ni tebrik ediyor, bu mübarek gecenin tüm insanlığa barış, huzur ve rahmet getirmesini diliyorum."

Eser, Ani'nin Türk-İslam kimliğini yansıtıyor

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, arkeolojik kazılarda bulunan bezemeli taş, 51'e 21 santimetre ölçülerinde.

Kabartma tekniğiyle hazırlanan taşta, sekiz köşeli yıldızın çevresinde kufi hatla 'Hz. Muhammed' ismi altı kez tekrarlanıyor. Eserin yalnızca yarısının günümüze ulaşması nedeniyle bugün bu isimlerden üçü görülebiliyor.

Mezarlıktaki Selçuklu kümbetlerinden birine ait mimari parça olduğu değerlendirilen eser, Ani'nin Türk-İslam kimliğini, dönemin inanç dünyasını ve mezarlık kültürünü somut biçimde yansıtan önemli bir arkeolojik belge niteliği taşıyor.

Anadolu'daki ilk Türk-İslam Mezarlığı

Sultan Alparslan'ın 1064 yılındaki fethiyle Türklerin Anadolu'ya giriş kapısı olan Ani, Anadolu'daki Türk-İslam tarihinin başlangıç noktaları arasında yer alıyor.

Kazılarda elde edilen veriler, Ani'deki Selçuklu Mezarlığı'nın Anadolu'nun ilk Türk-İslam mezarlığı ve ilk Türk şehitliği olduğunu ortaya koyuyor.

Ani, ilk fetih camisi, ilk cami ve ilk mescit gibi eserleriyle de Anadolu Türk-İslam medeniyeti açısından ayrı bir önem taşıyor.

Benzer süsleme düzenleri Tercan'daki 1191 tarihli Mama Hatun Kümbeti, 1224 tarihli Malatya Ulu Camii, Beyşehir'deki Eşrefoğlu Camii ile Konya’daki Tahir ile Zühre Mescidi'nde de görülüyor.

62. Kütüphane Haftası dolayısıyla Bakanlık verilerinden derlenen bilgilere göre, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne bağlı kütüphane sayısı 1300'ü geçti.

Türkiye'nin 900'den fazla ilçesinde bulunan halk kütüphanelerinde 26 milyon 41 bin 29 kitap bulunuyor.

Kullanıcı sayısı 39 milyon 194 bin 669, üye sayısı 7 milyon 160 bin 225 olarak kayıtlara yansıyan kütüphanelerin bir önceki yıl kullanıcı sayısının 38 milyon 737 bin 705, üye sayısının ise 6 milyon 726 bin 993 olduğu kaydedildi.

Türkiye'de kütüphane çalışmalarının hız kazanmasıyla, bebek ve çocuk kütüphanesi sayısı 79, edebiyat müze kütüphaneleri ile birlikte ihtisas kütüphane sayısı 21, AVM kütüphanesi sayısı 12, cezaevi kütüphanesi 11, havalimanı kütüphanesi sayısı 3, gar kütüphanesi sayısı 2 ve hastane kütüphanesi sayısı 2 oldu.

MİLLİ KÜTÜPHANE YAKLAŞIK 2 MİLYON KİTABA SAHİP

"Türkiye'nin hafızası" olarak nitelendirilen Milli Kütüphane, hizmet erişimini kolaylaştırmak, kullanıcı kapsamını ve sunulan hizmetlerin kalitesini artırmak, bilimsel araştırmalara öncülük etmek, yazılı tarihi ve toplumsal hafızayı geniş kitlelere tanıtmak gibi birçok etkinlik ve çalışma yapıyor.

2024 yılı içerisinde başlayan "Müteferrika Projesi" kapsamında 81 il halk kütüphanesinin bünyesinde bulunan kitap, yerel gazete ve dergilerin listelenerek Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğüne gönderilmesi sağlandı.

Bu kapsamda 2025 yılı içerisinde 690 başlıkta 170 bin sayıyı geçkin süreli yayın ve 11 bin 766 kitap, Milli Kütüphane koleksiyonuna kazandırıldı.

Milli Kütüphane, 2009 yılından başlayarak farklı disiplinlerde satın aldığı elektronik kitap ile koleksiyonunu geliştirmeyi başardı. Kütüphane, 52 bin 126 adet e-kitaba, 1 milyon 805 bin 360 dijital içeriğe, 92 bin 360 belgeye ve 800 tür derginin arşivine sahip olarak hizmet veriyor.

Milli Kütüphane, 1 Ocak 2026 yılı itibarıyla 130 bin 213 üyeye, 282 bin 195 yıllık kullanıcıya sahip olup, nadir eserler dahil olmak üzere 1 milyon 989 bin 18 kitap ile kullanıcılarına hizmet sunuyor.

Ayrıca 2026 yılı verilerine göre, Milli Kütüphane'de 56 bin 476 başlıkta süreli yayının yaklaşık 12 milyon sayısı arşivlenerek, okuyucuların erişimine açık bulunuyor. Kitap dışı materyallerle (nota, afiş, plak gibi) 188 bin 805 eser de araştırmacıların kullanımına sunuldu.

Milli Kütüphane, Milli Dijital Kütüphane (MDK) üzerinden kitap, süreli yayın, kitap dışı materyal, nadir eserler türlerinde toplam 25 milyon 854 bin 643 dijital pozu kullanıcılarına açtı.

Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Tan Sağtürk, Çorum Devlet Tiyatro Salonunda düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada, 1. Anadolu Opera ve Bale Festivali kapsamında 24 ilde 51 ücretsiz temsil gerçekleştirdiklerini söyledi.

Bu yıl da aynı heyecanla yola çıktıklarını belirten Sağtürk, "Bayburt'tan başlattığımız bu yolculukta 23 farklı noktada operalardan balelere, konserlerden modern dansa ve müzikallerden çocuk oyunlarına kadar birçok farklı türde eseri sizlerle buluşturacağız. Her temsil bir başka şehirde yeni bir hikayeye dönüşecek ve her temsil sizinle hayat kuracak." dedi.

Festivalin en kıymetli adımlarından birinin de "yetenek her yerde" diye başlattıkları "yetenek tarama" olduğunu dile getiren Sağtürk, geçen yıl keşfettikleri 6 gençle 16. Uluslararası İstanbul Opera ve Bale Festivali kapsamında Atatürk Kültür Merkezi'nde konser düzenlediklerini kaydetti.

Sağtürk, Çorum'un Osmancık ilçesine bağlı Başpınar köyünden 13 balet yetiştiğini, bu nedenle Çorum'un önemli bir kent olduğunu vurguladı.

Konuşmanın ardından Ünlü besteci Georges Bizet'in 18 yaşındayken, Jacques Offenbach'ın düzenlediği yarışmayı kazanarak birincilik ödülü elde ettiği "Doktor Mucize" operası sahnelendi.

Librettosunu Leon Battu ve Ludovic Halevy'nin üstlendiği eserde, sevdiğine kavuşmak için doktor kılığına giren Yüzbaşı Silvio ve sevgilisi Lauretta'nın kavuşma serüveni komik dille anlatılıyor.

Tek perdelik esere sanatseverler ilgi gösterdi.

3 yaşında ailesinin aldığı orgu kullanarak ritimler oluşturan Yusuf Sabri Sarıçiçek, büyüdükçe duyduğu müzikleri orgla çalmaya başladı.

Ailesi ve öğretmeni İlkay Başaran’ın müziğe olan yeteneğini keşfetmesiyle Çorum’da bir müzik kursuna gitmeye başlayan Yusuf Sabri Sarıçiçek kursta da piyano eğitimi aldı.

9 yaşında olan Yusuf Sabri Sarıçiçek, piyano kursunda öğrendiklerini önceki akşam Devlet Tiyatro Salonu’nda dinleyicilerine sundu.

Yusuf Sabri Sarıçiçek, hayalinin bir gün tüm dünyanın piyano sanatçısı olarak kendisini ayakta alkışlaması olduğunu söyledi.