Şirket, Android kullanıcıları için “WhatsApp Plus” adı verilen ücretli abonelik sistemini test etmeye başladı.

Yeni modelde temel mesajlaşma özellikleri ücretsiz kalmaya devam ederken, daha gelişmiş ve kişiselleştirilebilir bir deneyim isteyen kullanıcılar için ücretli seçenek sunulacak. Aylık yaklaşık 2,50 dolar olarak belirlenen abonelik, şu an beta sürümlerinde deneniyor.

KİŞİSELLEŞTİRME ÖN PLANDA

WhatsApp Plus ile kullanıcılar uygulamayı daha fazla özelleştirme imkânına sahip olacak. Paket kapsamında; 20 sohbeti sabitleme, 18 farklı renk teması, 14 farklı uygulama ikonu, animasyonlu çıkartmalar gibi dikkat çeken özellikler yer alıyor. Özellikle çok sayıda sohbet yöneten kullanıcılar için genişletilmiş sabitleme seçeneği öne çıkıyor.

YENİ ÖZELLİKLER HERKESE GELİYOR

WhatsApp, ücretli modelin yanı sıra tüm kullanıcıları ilgilendiren yenilikler üzerinde de çalışıyor.

Android 11 ve üzeri cihazlarda kullanılabilecek bildirim baloncukları sayesinde kullanıcılar, başka bir uygulamadayken bile mesajlara hızlıca yanıt verebilecek.

iOS tarafında ise Meta destekli yapay zekâ özellikleri dikkat çekiyor. Test edilen mesaj özetleme sistemi, okunmamış mesajları analiz ederek kısa bir özet sunuyor ve tüm işlemi cihaz içinde gerçekleştirerek gizliliği koruyor.

İSTENMEYEN MESAJLARA KOLAY ÇÖZÜM

Platform ayrıca işletme mesajlarına yönelik yeni bir özellik geliştiriyor. Kullanıcılar, kampanya ve reklam içerikli mesajları sohbet ekranından tek dokunuşla durdurabilecek. Bu yenilik, özellikle yoğun mesaj trafiği yaşayanlar için büyük kolaylık sağlayacak.

KANALLARDA YENİ DÖNEM

WhatsApp kanallar için de yeni bir özellik üzerinde çalışıyor. Buna göre kanal yöneticileri, doğrudan kanal üzerinden durum güncellemeleri paylaşabilecek.

Yeni özelliklerin ne zaman tüm kullanıcılara sunulacağı henüz netleşmezken, WhatsApp’ın önümüzdeki dönemde daha fazla ücretli hizmet seçeneği sunabileceği konuşuluyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun "Türkiye Elektronik Haberleşme Sektörü Üç Aylık Pazar Verileri Raporu'ndan" derlenen bilgiye göre, ülkede geçen yılın sonu itibarıyla 99 milyon 691 bin 361 mobil telefon abonesi bulunuyor.

Dönemler itibarıyla bakıldığında, geçen yılın birinci çeyreğinde 3 milyon 30 bin 737, ikinci çeyreğinde 4 milyon 958 bin 583, üçüncü çeyreğinde 4 milyon 896 bin 14 ve son çeyreğinde 4 milyon 948 bin 293 olmak üzere 2025'te 17 milyon 833 bin 627 mobil numara taşıma işlemi yapıldı.

GEÇEN YILIN SONU İTİBARIYLA 210,7 MİLYON NUMARA TAŞINDI

Numara taşıma hizmetinin başlangıcından geçen yılın sonuna kadar da 210 milyon 709 bin 15 numara taşındı. Böylece numara taşıma sayısı, 86 milyon 92 bin 168 olan ülke nüfusunun 2,4 katını geçti.

SABİT TELEFONLARDA NUMARA TAŞIMA SAYISI 2,9 MİLYONDA KALDI

Türkiye'de 10 Eylül 2009'da başlatılan sabit hatlarda numara taşınabilirliği uygulaması ise beklenen ilgiyi görmedi. Geçen yılın sonu itibarıyla sabit hatlarda 2 milyon 874 bin 970 numaranın taşınma işlemi yapıldı.

FATURALI HAT ORANI YÜZDE 82,6

Türkiye'deki mobil abonelerin abonelik türlerine bakıldığında, 2025 yılının dördüncü çeyreği itibarıyla mobil abonelerin yüzde 17,4'ünü ön ödemeli aboneler oluşturuyor. Son 1 yıl içinde ise faturalı abonelerin oranı yüzde 78,2'den yüzde 82,6'ya çıkarken, mobil işletmecilerin abone portföyünün yaklaşık yüzde 79'u bireysel, yüzde 21'i ise kurumsal hatlardan oluştu.

Uraloğlu, yaptığı yazılı açıklamada, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından hazırlanan 2025'in son çeyreğine ilişkin İletişim Hizmetleri İstatistikleri Raporu'nu değerlendirdi.

Kullanıcı sayısı ve veri kullanımındaki artışın Türkiye'nin dijitalleşme sürecini hızlandırdığını ifade eden Uraloğlu, bir önceki yılın dördüncü çeyreğinde 9,03 milyon olan sabit telefon abone sayısının, geçen yılın son çeyreğinde 8,4 milyon olarak hesaplandığını belirtti.

Uraloğlu, "Mobil telefon abone sayısı, 2025'in son çeyreğinde, 2024'ün aynı dönemine göre yüzde 5,7 artarak 99,7 milyona ulaştı." bilgisini paylaştı.

"MOBİL SES TRAFİĞİ 76,8 MİLYAR DAKİKA OLDU"

İnternet aboneliğinde genel artış eğiliminin sürdüğüne işaret eden Uraloğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Toplam internet abone sayısı, 2025 yılı dördüncü çeyreği itibarıyla bir önceki yılın aynı dönemine göre mobil internet ve fiber abonelerinden kaynaklı yüzde 1,1 artarak 97,4 milyona ulaştı. 2025'in son çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre eve kadar fiber (FTTH) aboneliği 6 milyon 845 bin 641'den 8 milyon 670 bin 664'e yükselerek yüzde 26,7 arttı. Toplam fiber abone sayısı da 8 milyon 72 bin 629'dan 9 milyon 845 bin 226'ya çıkarak yüzde 22 artış gösterdi. İnternet abonelikleri içinde en yüksek paya sahip olan mobil internet abone sayısı da 75,6 milyon seviyesine ulaştı."

Uraloğlu, geniş bant internet kullanımındaki artışa da dikkat çekerek, geniş bant internet data trafiğinin 2024 yılının son çeyreğine göre 17,1 artarak 24,2 milyon terabayta ulaştığını bildirdi.

Sabit internet trafiğinin yüzde 15,8, mobil internet trafiğin de yüzde 23 arttığı bilgisini paylaşan Uraloğlu, 2025'in dördüncü çeyreğinde sabit ses trafiğinin 1,3 milyar dakika, mobil ses trafiğinin 76,8 milyar dakika olarak gerçekleştiğini kaydetti.

Türkiye'nin 5G teknolojisine geçişinin, ülke adına yalnızca bir iletişim altyapısı dönüşümü değil, aynı zamanda yapay zeka ve dijital ekonomi açısından yeni dönemin başlangıcı olduğuna işaret eden Küçükşabanoğlu, "Yeni nesil haberleşme altyapısının devreye alınmasıyla, veri temelli teknolojilerin daha hızlı gelişmesi ve ekonomik yapının daha yüksek katma değerli bir modele evrilmesi beklenmektedir." dedi.

Küçükşabanoğlu, 5G teknolojisinin, sunduğu yüksek hız, düşük gecikme süresi ve aynı anda çok sayıda cihazın bağlantısına imkan tanıyan yapısıyla, yapay zeka uygulamalarının gerçek zamanlı çalışabilmesini mümkün hale getirdiğine dikkati çekti.

"5G İLE VERİ ÜZERİNDEN DEĞER OLUŞTURMA SÜREÇLERİ CİDDİ ÖLÇÜDE HIZLANACAK"

Söz konusu gelişmenin, yapay zekanın yalnızca analiz yapan teknoloji olmaktan çıkarak, anlık karar üreten ve operasyonları doğrudan yönlendiren sisteme dönüşmesini sağlayacağını ifade eden Küçükşabanoğlu, "5G ile başlayacak dönüşümün en önemli etkilerinden biri, 'yapay zeka ekonomisi' olarak tanımlanan yeni üretim modelinin hız kazanması olacak. 5G ile veri üretimi ve işleme yanında veri üzerinden değer oluşturma süreçleri ciddi ölçüde hızlanacak, işletmeler daha verimli, esnek ve rekabetçi hale gelecek. Yapay zeka destekli üretim sistemleri, otomasyon çözümleri ve akıllı karar mekanizmaları sayesinde maliyetler azalırken, üretkenlik ve kalite artacak." diye konuştu.

Küçükşabanoğlu, sanayi başta olmak üzere finans, lojistik, sağlık, perakende ve enerji gibi birçok sektörde yapay zeka temelli yeni iş modellerinin ortaya çıkmasının beklendiğini belirterek, bu sürecin yalnızca mevcut sektörleri dönüştürmekle kalmayacağını, aynı zamanda yeni girişim alanlarının oluşmasına, teknoloji odaklı yatırımların artmasına ve nitelikli istihdamın güçlenmesine katkı sağlayacağını anlattı.

Küresel ölçekte değerlendirildiğinde, 5G ve yapay zeka birlikteliğinin ülkeler arasında yeni bir rekabet alanı oluşturduğuna işaret eden Küçükşabanoğlu, veri üretme, işleme ve anlamlandırma kapasitesinin, ekonomik gücün temel belirleyicilerinden biri haline geldiğini söyledi.

Küçükşabanoğlu, 5G'ye geçişin, doğru stratejilerle desteklendiği takdirde Türkiye'nin küresel teknoloji yarışında daha güçlü bir konuma ulaşmasına önemli katkı sağlayacağını bildirdi.

"5G İLE YAPAY ZEKA TEMELLİ ÇÖZÜMLER DAHA GENİŞ ALANLARA YAYILACAK"

Türkiye'nin 5G'ye geçişini son derece önemli ve stratejik adım olarak gördüklerine dikkati çeken Küçükşabanoğlu, şunları kaydetti:

"5G, yapay zeka teknolojileri için güçlü bir katalizör görevi görecek yapay zeka uygulamalarının hızını, kapsamını ve etkisini doğrudan artıracak. Bu gelişme, yalnızca teknolojik değil, ekonomik anlamda da yeni bir büyüme modelinin kapısını aralamaktadır. Yapay zeka artık ekonominin merkezinde konumlanmaktadır. 5G ile yapay zeka temelli çözümler daha geniş alanlara yayılacak. Türkiye'nin bu süreci doğru değerlendirmesi halinde yüksek katma değerli üretim ve teknoloji ihracatı açısından önemli sıçrama gerçekleştirebileceğini düşünüyoruz. Bu önemli dönüşümde emeği geçen başta Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere Ulaştırma ve Altyapı Bakanımıza ve tüm paydaşlara teşekkür ediyoruz. Türkiye'nin dijital geleceği adına atılan bu adımın hayırlı olmasını diliyoruz."

Türkiye'de 5G teknolojisi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın tablet ekranından butona basmasıyla başlatıldı.

5G kullanımı için kullanıcıların 5G uyumlu bir cep telefonu ve uyumlu bir SIM kart gerekiyor, 4,5G uyumlu SIM kartlar 5G ile uyumlu.

Türkiye'deki 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonu 5G'ye uyumlu, Apple iPhone 12 ve sonrası, Samsung Galaxy S21 ve sonrası telefonlar uyumlu.

Türkiye, hız çağında yeni bir döneme girdi. Mobil iletişimde 5G ile birlikte daha güçlü, daha hızlı ve daha verimli dönem başladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın tablet ekranından butona basmasıyla Türkiye'de 5G teknolojisine geçildi. Mevcut tarifelerde değişiklik yapmaya ya da ek ücret ödemeye gerek kalmadan 5G'den yararlanılabilecek. Endüstriyel robotlardan otonom sürüş teknolojilerine kadar pek çok alanda yeni uygulamaların önü açılacak. Medya sektöründe 8K kalitesinde kesintisiz canlı yayın yapılabilecek.

TELEFONDA 5G BAĞLANTISI NASIL ANLAŞILACAK?

Cihaz ekranındaki ağ göstergesinde "5G" ibaresi göründüğünde bağlantı 5G üzerinden sağlanıyor demek. Hizmeti kapatmak isteyenler, operatörlerinin belirttiği numaraya kısa mesaj göndererek 5G'yi ücretsiz devre dışı bırakabilecek. Türkiye, dijital dönüşümde önemli bir adım atarken hedef; iki yıl içinde ülke genelinde tam kapsama sağlamak.

5G KULLANIMI İÇİN YAPILMASI GEREKENLER NELER?

Beşinci nesil mobil haberleşme için kullanıcıların en başta bu teknolojiye uyumlu bir cep telefonu ile uyumlu bir sim kartının olması gerekiyor. Halihazırda 4,5G teknolojisi ile uyumlu sim kartlar 5G ile de uyumlu iken daha önceki teknolojilere ait sim kartların güncellenmesi şartı bulunuyor.

Uyumlu telefon ve sim karta sahip olunduktan sonra geriye bu teknolojiyi aktif etmek kalıyor. Türkiye'de bu hizmeti sunacak 3 operatörde de SMS ile veya operatörlerin mobil uygulamaları üzerinden 5G aktif edilebiliyor.

TELEFONLARDA 5G ŞEBEKE AYARI NASIL YAPILIR?

Tüm teknik şartlar sağlandıktan sonra son adım, telefon ayarlarını değiştirmek oluyor.

iPhone kullanıcıları için:

Ayarlar › Hücresel › Hücresel Veri Seçenekleri › Ses ve Veri › “5G” seçeneği

Android kullanıcıları için:

Ayarlar › Mobil Ağlar › Tercih edilen ağ türü › “5G”

Bu adımlar tamamlandığında, kapsama alanı içinde olan kullanıcılar 5G hizmetinden yararlanabiliyor.

TELEFONUNUZ 5G UYUMLU MU, NASIL ANLARSINIZ?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamasına göre Türkiye'deki 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor.

Bu kapsamda Apple telefonlarda iPhone 12 ve sonrası, Samsung telefonlarda da Galaxy S21 ve sonrasındaki telefonların uyumlu olduğu operatörler tarafından ifade edildi.

Kullanıcılar Android ve iPhone telefonlarda "Ayarlar" menüsünden "Hücresel" veya "Mobil Ağlar" başlığı altında en yüksek teknoloji olarak LTE veya 4,5G yerine 5G'yi görüyorsa bu teknolojiye uyumlu telefonu olduğu anlamını taşıyor.

Operatörlerin internet siteleri üzerinden de telefonlarının 5G uyumlu olup olmadığını tespit edebiliyor.

5G BİRÇOK ALANDA FARKLILIK YARATACAK

Bu teknolojiyi hizmete sunan 3 operatör de 5G uyumlu telefonlara yönelik kampanyalara odaklandı. Böylece kullanıcılar telefonunu güncelleyerek 5G'yi kullanmaya başlayabiliyor.

Ancak 5G yüksek hızla birlikte yüksek veri kullanımını da beraberinde getiriyor. Bu, internet paketlerinin 4,5G teknolojisine göre daha hızlı tükenebileceği anlamını taşıyor. Operatörler ise yüksek kullanıma yönelik "sınırsız mobil internet" gibi seçeneklerle yeni paketler sunuyor.

5G'nin daha hızlı internetin yanında, hayatın birçok alanında kritik değişiklikleri beraberinde getirmesi bekleniyor. Bu teknolojiyle büyük dosyaların saniyeler içinde inmesi, konser, stadyum, metro gibi kalabalık yerlerde bağlantı kopmalarının azalması ve mobil cihaz üzerinden başka elektronik araçlarla hızlıca iletişim kurulabilmesi mümkün olacak.

Uzaktan ameliyatların robotlarla yaygınlaşması, 5G'nin 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde, bir cerrahın binlerce kilometre ötedeki bir hastayı robotik kollar yardımıyla, sanki yanındaymış gibi anlık tepkilerle ameliyat edebilmesi hedefleniyor.

Ayrıca 5G, sanayi ve üretimde binlerce sensör ve robotun aynı anda çalışması, tarlaların sulanması ve sensörlerle izlenmesi imkanı sunuyor.

Mobil oyunlarda gecikmenin düşmesiyle takılmaların azalması ve bulut tabanlı oyunların her yerde daha rahat oynanabilmesi de 5G ile mümkün olacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin rekabet gücünü artıracak, haberleşme, teknoloji, enerji ve üretim verimliliğini yükseltecek, dijital bağımsızlığını daha da perçinleyecek 5G teknolojisinin hazırlık çalışmalarından test ve kurulum süreçlerine emeği geçen tüm kurumları, şirketleri, mühendis ve sektör çalışanlarını tebrik etti.

Ülkenin önünde iletişimin yanı sıra, ulaştırmadan sağlığa, tarımdan üretime, ekonomiden eğitime geniş bir alanda yepyeni bir sayfa açacak 5G teknolojisinin bir kez daha hayırlı uğurlu olmasını dileyen Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Sözlerimin hemen başında şu hususun altını çizmekte fayda görüyorum; değerli kardeşlerim, günümüz dünyasında egemenlik, coğrafya temelli, fiziki ve sadece belirli bir toprak parçasıyla sınırlı olmaktan çıkmıştır. Küresel güç rekabetinin sertleştiği bu dönemde, teknoloji ve dijitalleşme alanında meydana gelen baş döndürücü gelişmeler, klasik anlamdaki egemenlik mefhumunu aşındırmıştır. Artık güçlü olmak, caydırıcı olmak, dünyada söz, etki ve itibar sahibi olmak istiyorsanız bir defa siber uzay çalışmalarınızı hızlandırmak, siber güvenlik tedbirlerinizi almak, siber teknolojinizi geliştirmek zorundasınız. Verilerin toplanması, işlenmesi, analiz edilmesi, katma değere dönüştürülmesi ve en önemlisi veri güvenliğinin temin edilmesi bu süreçte kritik bir rol oynamaktadır. Özellikle son dönemde Lübnan, Gazze ve İran başta olmak üzere yakın çevremizde meydana gelen savaş ve çatışmalar, siber güvenliğin önemini hepimize bir kez daha göstermiştir. Şurası tartışılmayacak kadar ortadadır, içinde bulunduğumuz veri çağında, siyasi istikrar, ekonomik bağımsızlık, askeri caydırıcılık ve dijital egemenlik birbirinden ayrı değildir. Tam tersine bunlar birbirinin tamamlayıcısı, eskilerin ifadesiyle mütemmim cüzüdür."

"Güçlü bir siber güvenlik mimarisi oluşturmak için ne gerekiyorsa yaptık"

"Sınırlarınızı kontrol ettiğiniz ölçüde hava sahanızı kontrol edemiyorsanız, hava sahanızı koruduğunuz ölçüde siber vatanınızı ve bunun ayrılmaz parçası olan verilerinizi koruyamıyorsanız, egemenliğinizde çok ciddi zafiyet var demektir." ifadesini kullanan Erdoğan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Dijital çağda jeopolitik üstünlüğün belirleyici aktörü, sadece toprağı kontrol edenler değil, bununla birlikte veriyi yönetenler olacaktır. Bu bakımdan 5G'nin veri merkezleri, bulut altyapıları, yapay zeka ve siber güvenlik kapasitesiyle birlikte düşünüldüğünde dijital egemenlik ve milli güvenlik meselesi olduğu son derece açıktır. Biz de bugün attığımız tarihi adıma, diğer hususlar yanında elbette dijital egemenlik zaviyesinden de bakıyoruz. Nitekim son 23 yılda bunun altyapısını çok güçlü bir şekilde hazırladık. Dijital dönüşümde attığımız stratejik adımlarla ülkemizi bu alanda parmakla gösterilen seviyelere çıkardık. Bu süreçte bir yandan dijital hız ve kapasitemizi artırırken, diğer yandan güçlü bir siber güvenlik mimarisi oluşturmak için ne gerekiyorsa yaptık. 2002'de 81 bin kilometre olan fiber hat uzunluğumuzu, 2025'in üçüncü çeyreği itibarıyla 657 bin kilometreye ulaştırdık. Aynı dönemde geniş bant internet abone sayımızı 3 binden 98 milyona, mobil telefon abone sayımızı ise 23 milyondan alıp neredeyse 100 milyona çıkardık."

Siber güvenlik tedbirleri

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 55 milyonu aşkın vatandaşın bugün güvenli internet hizmetlerini kullandığını, halihazırda Türkiye'de mobil ve sabit hatlardan 82 milyar dakika konuşma trafiği gerçekleştiğini dile getirdi.

Türkiye'nin aylık ortalama 494 dakika mobil kullanım süresiyle Avrupa'da birinci sırada olduğunu vurgulayan Erdoğan, şunları kaydetti:

"Geçtiğimiz sene kurduğumuz Siber Güvenlik Başkanlığımız, haberleşme sistemlerimizin güvenliğini sağlamak, kritik altyapılarımızı korumak ve siber tehditlere karşı etkin bir savunma mekanizması oluşturmak üzere çalışmalarını sürdürüyor. Aynı şekilde emniyet birimlerimiz, istihbarat teşkilatımız ve ilgili tüm kurumlarımız da her senaryoya hazırlıklı bir şekilde kendi önlem, aksiyon ve karşı koyma planlarını başarıyla planlayıp hayata geçiriyor. Burada şunun da altını çizmek durumundayım, biz siber güvenliğe sadece tehditler karşısında gösterilen bir tepki değil, ulusal güvenliğimizin ayrılmaz bir parçası olarak bakıyoruz. Yabancı menşeili anlık mesajlaşma ve arama uygulamalarının, özellikle Gazze soykırımından beri çeşitli tartışmalara konu olduğu görülüyor. Biz de bu tartışmaları çok yakından takip ediyoruz. Devlet kurumlarına ait verilerin güvenliğini özellikle güçlendirme noktasında ilave tedbirleri önümüzdeki dönemde peyderpey devreye alacağız."

"5G'yi iki sene içinde ülkemizin her karışında hizmete sunacağız"

Erdoğan, "Önümüze konulan bentleri yıkarak her alanda gümbür gümbür geliyor, destanlaşıyor, yeni ve güçlü Türkiye'yi adım adım inşa ediyoruz. Başlangıçta 81 il merkezimizde devreye alacağımız 5G'yi iki sene içinde ülkemizin her karışında hizmete sunacağız. Akıllı sensörler, robotik sistemler ve üretim hatlarının gerçek zamanlı verilerle yönetildiği, üretkenliğin zirveye ulaştığı yeni bir döneme giriyoruz." dedi.

20 farklı ülkeden öğrencilerin katılım sağladığı Uluslararası Matematik Bilim ve Mühendislik Fuarı (IMSEF) kapsamında bu yıl da iki projemiz finale kalma başarısı göstermiş, böylece merkezimiz üst üste 4. kez finalde yer alma başarısını elde etti.

Biyoloji alanında finalist olan öğrenciler Eylül Ergin, Ada Tuana Tavlı ve İklim Koyuncu ile danışman öğretmen Dr. Mehmet Fidan; Enerji ve Mühendislik alanında finalist olan öğrenciler Ahmet Haktan Aygüneş, Ahmet Kayra Öz, Beyza Nur Berk ve danışman öğretmen Ünsal Berk büyük bir başarıya imza attı.

Finale kalan öğrenciler, 3-5 Haziran tarihleri arasında Çeşme’de düzenlenecek sergide projelerini sunarak Türkiye’yi temsil edecek.

Uluslararası düzeyde elde edilen bu önemli başarı; öğrencilerin bilimsel düşünme becerilerinin, araştırma azminin ve üretkenliğinin somut bir göstergesi olduğu belirtilirken, başarıda emeği geçen tüm öğrenciler ve danışman öğretmenler tebrik edilerek final sürecinde başarı temenni edildi.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından edinilen bilgiye göre Türkiye, 1986'da araç telefonları aracılığıyla 1G teknolojisiyle tanıştı. Cep telefonuyla görüşme, veri aktarımı ve SMS gönderimine olanak sağlayan 2G teknolojisi ise 1994'te kullanılmaya başlandı.

5G'ye geçiş nedeniyle yarın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde tören düzenlenecek

Dönemin Başbakanı Tansu Çiller'in, 23 Şubat 1994'te dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'i aramasıyla ilk cep telefonu görüşmesi gerçekleştirildi. Sesin yanında datanın da önem kazanmasıyla Türkiye, 2009 itibarıyla 3G'ye geçti. 1 Nisan 2016'da ise mobil cihazlarda internet hızını 10 kat artıran 4,5G teknolojisi sayesinde yeni imkanlara kavuşuldu.

Türkiye'de mobil iletişim 32 yılın ardından yarın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun katılımıyla düzenlenecek tören sonrası 1 Nisan itibarıyla 5G teknolojisine geçilecek.

Bu tarihi geçiş, iletişimden sanayiye, eğitimden sağlığa, ekonomiden toplumsal hayata kadar her alanda köklü dönüşümün habercisi olacak. 5G hizmetleri, 1 Nisan'da ilk sinyalin alınmasının ardından belli bir takvim dahilinde Türkiye genelinde hizmete sunulacak.

Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom'un katılımıyla geçen yıl gerçekleştirilen 5G yetkilendirme ihalesinde 3 milyar 534 milyon dolar gelir elde edildi. 5G ile mobil internet hızı yaklaşık 10 kat artacak. Böylece kesintisiz ve daha güvenilir haberleşme imkanı sağlanacak.

Bu teknoloji, birçok alanda önemli gelişmeleri de beraberinde getirecek. Bu büyük dönüşümde en önemli önceliklerden biri, teknolojinin sadece tüketildiği değil, yerli ve milli imkanlarla üretildiği Türkiye vizyonu olacak.

YERLİ VE MİLLİ İMKANLARLA 5G'Yİ YAYGINLAŞTIRMA HEDEFİ

5G yetkilendirme ihalesinde işletmecilere yıllara göre artan şekilde yüzde 60'a varan oranlarda yerli malı belgeli ürün, ürün bulunma durumuna göre de yüzde 30'a varan oranlarda milli haberleşme ürünü kullanım yükümlülüğü getirildi.

Mobil özel şebekelerde de milli ürün zorunluluğu bulunuyor. Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesi (HTK), 160'tan fazla firma ve 8 binden fazla çalışanıyla sektörün rekabet gücünü artırıyor.

TÜBİTAK ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi (UDHAM) Başkanlığı destekleriyle "Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi" gibi çalışmalarla 5G çekirdek şebeke, baz istasyonu ve yazılımlar geliştirildi.

Hasdal Akıllı Yol Projesi'nde yerli 5G çekirdek şebeke ve ULAK baz istasyonları başarıyla devreye alındı. TÜRKSAT'ın uydu ve kablo altyapısındaki katkıları, ULAK'ın milli baz istasyonları, GSM operatörlerinin sahadaki yatırımları ve diğer tüm paydaşların çalışmalarının bir araya gelerek Türkiye'yi içinde bulunduğu bilişim çağında daha güçlü ve bağımsız kılması hedefleniyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yazılı açıklamasında, internette çevrim içi ortamda ve sosyal medyada geçirilen süreleri değerlendirdi.

"We Are Social 2026" verilerine bakıldığında dünya genelinde haftalık sosyal medya kullanım süresinin 18 saat 36 dakika olduğunu belirten Uraloğlu, Türkiye'de bu sürenin 25 saat 4 dakikaya çıktığını ifade etti. Uraloğlu, "Çevrim içi medyada geçirilen haftalık süre ise dünya genelinde 33 saat 27 dakikaya, ülkemizde 41 saat 37 dakikaya ulaştı. Neredeyse 2 güne yaklaşan haftalık kullanım ile dünya ortalamasının üzerine çıktık." ifadelerini kullandı.

GÜNLÜK KULLANIM SÜRELERİ

Günlük kullanım sürelerine ilişkin verileri de paylaşan Uraloğlu, Türkiye'de kullanıcıların en fazla zamanı Instagram'da geçirdiğine dikkati çekerek, "Instagram'da günlük ortalama kullanım süresi 1 saat 53 dakikaya ulaşırken YouTube'da 1 saat 28 dakika, TikTok'ta ise 1 saat 25 dakika seviyesinde gerçekleşiyor." bilgisini verdi.

Dijital dünyadaki her şeyin birbiriyle anlık haberleşebilmesi için tasarlanan bu teknoloji, mobil ağların karşılayamadığı anlık tepki süresi ve yoğun bağlantı taleplerine de cevap veriyor.

Ulaştığı hızla geçmiş teknolojilerden ayrılan 5G'de daha önceden megabitlerle ifade edilen hız, gigabit seviyelerine ulaşıyor.

Türkiye 5G'ye geçiş için çalışmalarına uzun süredir devam ediyor. TBMM, stadyumlar gibi birçok alanda geçen yıl test çalışmaları kapsamında hizmete sunulan bu teknoloji, 1 Nisan itibarıyla ise ülke genelinde kullanılmaya başlanacak.

5G ilk aşamada 81 il merkezinde devreye girecek, 2 yıl içinde ülkenin her noktasına yayılacak.

Dolayısıyla ilk aşamalarda sadece şehir merkezlerinde olacak bu teknoloji, peyderpey genişleyecek.

5G KULLANIMI İÇİN YAPILMASI GEREKENLER

Beşinci nesil mobil haberleşme için kullanıcıların en başta bu teknolojiye uyumlu bir cep telefonu ile uyumlu bir sim kartının olması gerekiyor.

Halihazırda 4,5G teknolojisi ile uyumlu sim kartlar 5G ile de uyumlu iken daha önceki teknolojilere ait sim kartların güncellenmesi şartı bulunuyor.

Uyumlu telefon ve sim karta sahip olunduktan sonra geriye bu teknolojiyi aktif etmek kalıyor. Türkiye'de bu hizmeti sunacak 3 operatörde de SMS ile veya operatörlerin mobil uygulamaları üzerinden 5G aktif edilebiliyor.

Dördüncü ve son aşamada ise telefonun "Ayarlar", "Hücresel" veya "Mobil Ağlar" kısmından şebekenin LTE veya 4,5G'den 5G'ye taşınması gerekiyor.

Uyumlu telefon ve sim kart sahip, hem operatör hem de telefonda 5G sistemlerini aktif eden kullanıcılar ise 1 Nisan itibarıyla kapsama alanı içinde bu teknolojiyi kullanabilecek.

TELEFONUN UYUMLU OLUP OLMADIĞI NASIL KONTROL EDİLİYOR?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamasına göre Türkiye'deki 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor. Yaklaşık bir sene önce bu rakam 15 milyon civarında bulunuyordu. 5G'nin devreye girmesiyle bu rakamın artması bekleniyor.

Bu kapsamda Apple telefonlarda iPhone 12 ve sonrası, Samsung telefonlarda da Galaxy S21 ve sonrasındaki telefonların uyumlu olduğu operatörler tarafından ifade edildi.

Kullanıcılar Android ve iPhone telefonlarda "Ayarlar" menüsünden "Hücresel" veya "Mobil Ağlar" başlığı altında en yüksek teknoloji olarak LTE veya 4,5G yerine 5G'yi görüyorsa bu teknolojiye uyumlu telefonu olduğu anlamını taşıyor.

Operatörlerin internet siteleri üzerinden de telefonlarının 5G uyumlu olup olmadığını tespit edebiliyor.

5G BİRÇOK ALANDA FARKLILIK YARATACAK

Bu teknolojiyi 1 Nisan itibarıyla hizmete sunacak 3 operatör de 5G uyumlu telefonlara yönelik kampanyalara odaklandı. Böylece kullanıcılar telefonunu güncelleyerek 5G'yi kullanmaya başlayabiliyor.

Ancak 5G yüksek hızla birlikte yüksek veri kullanımını da beraberinde getiriyor. Bu, internet paketlerinin 4,5G teknolojisine göre daha hızlı tükenebileceği anlamını taşıyor. Operatörler ise yüksek kullanıma yönelik "sınırsız mobil internet" gibi seçeneklerle yeni paketler sunuyor.

5G'nin daha hızlı internetin yanında, hayatın birçok alanında kritik değişiklikleri beraberinde getirmesi bekleniyor. Bu teknolojiyle büyük dosyaların saniyeler içinde inmesi, konser, stadyum, metro gibi kalabalık yerlerde bağlantı kopmalarının azalması ve mobil cihaz üzerinden başka elektronik araçlarla hızlıca iletişim kurulabilmesi mümkün olacak.

Uzaktan ameliyatların robotlarla yaygınlaşması, 5G'nin 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde, bir cerrahın binlerce kilometre ötedeki bir hastayı robotik kollar yardımıyla, sanki yanındaymış gibi anlık tepkilerle ameliyat edebilmesi hedefleniyor.

Ayrıca 5G, sanayi ve üretimde binlerce sensör ve robotun aynı anda çalışması, tarlaların sulanması ve sensörlerle izlenmesi imkanı sunuyor.

Mobil oyunlarda gecikmenin düşmesiyle takılmaların azalması ve bulut tabanlı oyunların her yerde daha rahat oynanabilmesi de 5G ile mümkün olacak.

Instagram, kullanıcıların en çok talep ettiği özelliklerden birini hayata geçirdi. Artık paylaşılan fotoğrafların ve videoların sıralamasını sonradan düzenleyebileceksiniz.

Popüler sosyal medya platformu Instagram, uzun zamandır beklenen yepyeni bir özelliği kullanıcıların beğenisine sunuyor. Artık platformda paylaşılan çoklu fotoğraf ve videolardan oluşan gönderilerin sıralaması, yayınlandıktan sonra bile değiştirilebilecek.

Eskiden kaydırmalı bir gönderi paylaşıldığında aradaki bir görselin sırasının yanlış olduğu fark edilirse tek çare gönderiyi tamamen silip baştan yüklemekti. Artık buna gerek kalmayacak.

Yanlış sıralanan Instagram gönderilerini silmeye son: Beklenen özellik nihayet geldi!

INSTAGRAM'DA ÇOKLU GÖNDERİLER ARTIK DÜZENLENEBİLİYOR

Peki kaydırmalı gönderilerdeki sıralama nasıl değiştirilecek? İşlem oldukça basit adımlardan oluşuyor: Profilinize girip düzenlemek istediğiniz kaydırmalı gönderiyi açın.

Sağ üst köşede yer alan "..." menüsüne dokunun.

"Düzenle" seçeneğine tıklayın.

Yerini değiştirmek istediğiniz fotoğraf veya videonun üzerine basılı tutarak sağa veya sola sürükleyin.

Çoğu yeni özellikte olduğu gibi, bu güncellemenin de tüm kullanıcılara ulaşması biraz zaman alabilir. Eğer hesabınızda düzenleme seçeneğini henüz göremiyorsanız birkaç gün bekleyip tekrar kontrol etmeniz tavsiye ediliyor.

T3 Vakfı'ndan yapılan açıklamaya göre, program çerçevesinde, Türkiye genelindeki 81 ilde faaliyet gösteren 132 DENEYAP Teknoloji Atölyesi'nde öğrencilere 36 ay boyunca ücretsiz teknoloji eğitimi verilecek.

Programa 2025-2026 eğitim öğretim yılında 4. sınıf, 5. sınıf, 8. sınıf, lise hazırlık ve 9. sınıf öğrencileri başvurabilecek. Eğitim sürecini başarıyla tamamlayan öğrenciler, sertifika almaya hak kazanacak.

Başvurular 30 Mart'a kadar "www.deneyap.org" adresi üzerinden yapılabilecek.

Atölyelerde, tasarım ve üretim, robotik ve kodlama, elektronik programlama ve nesnelerin interneti, ileri robotik, siber güvenlik, enerji teknolojileri, havacılık ve uzay teknolojileri, yazılım teknolojileri, malzeme bilimi ve nanoteknoloji, mobil uygulama ve yapay zeka alanlarında ücretsiz dersler sunulacak.

ÖĞRENCİ KABUL SÜRECİ ÜÇ AŞAMADAN OLUŞUYOR

DENEYAP Teknoloji Atölyeleri'ne öğrenci kabul süreci üç aşamadan oluşuyor. Başvuru şartlarını sağlayan adaylar ilk olarak çevrim içi elektronik sınava katılacak. Elektronik sınavda başarılı olan öğrenciler, çevrim içi eğitim ve görev tamamlama aşamasına geçecek. Bu süreci tamamlayan adaylar ise uygulama sınavına davet edilecek. Tüm aşamaları başarıyla geçen öğrenciler, 36 ay ücretsiz teknoloji eğitimi alma hakkı elde edecek.

DENEYAP Teknoloji Atölyeleri, 2017'de T3 Vakfı'nın bir projesi olarak İstanbul'da başlatıldı. Proje, 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı 100 Günlük İcraat Programı kapsamına alınarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, TÜBİTAK ve T3 Vakfı işbirliğiyle Türkiye geneline yaygınlaştırıldı.

İki yılda bir öğrenci alımı yapılan programa, 2024 yılında 156 bin öğrenci başvuruda bulundu.

Programa gösterilen yoğun ilgi, Türkiye'de gençlerin teknoloji üretme heyecanının her geçen yıl daha da büyüdüğünü ortaya koydu.

Türkiye sınırlarını aşarak 4 farklı ülkede daha uygulanan program, gençlerin analitik düşünme, problem çözme ve takım çalışması becerilerini geliştirerek teknoloji geliştiren bir geleceğin güçlü aktörleri haline getirmeyi hedefliyor.

Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi (UUYM5G) Projesi'nin 2018'de 16 HTK üyesi firma ve 3 mobil operatörün ortak çalışmasıyla başlatıldığını ve Mart 2021'de sonuçlandırıldığını aktaran Dürmüş, "Bu proje sonundaki prototiplerin geliştirilmesine devam eden firmaların bir bölümü ile yeni eklenen diğer firmalarla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi Başkanlığının (UDHAM) başlattığı 5G Yeni Nesil Haberleşme Şebekesi çağrısına da 14 firma başvurdu. Yine 3 mobil operatörümüzün de dahil olarak ürünlerin gelişim ve uygulanabilirliğini denetlediği bu projedeki 8 ürün tamamlanmış, 6 ürünün ise 2026 yılı içinde tamamlanması hedeflenmiştir." diye konuştu.

Dürmüş, bu firmaların yanında 5G şebekesinin çok farklı bileşen ve altyapılarına hizmet edecek ürünlerin de HTK üyesi firmalarca hazırlandığını dile getirdi.

Dünyada hakim uluslararası 4 büyük ürün sağlayıcı firmayla rekabetin kolay olmadığını vurgulayan Dürmüş, şu değerlendirmede bulundu:

"HTK bünyesindeki birçok firmamız halihazırda 30 yıllık tecrübeleri ve dünyada milyarlarca GSM abonesine dokunan ürünleriyle çok iddialı konumdalar. Gerek Türkiye'de mobil operatörlerimiz gerekse yurt dışındaki operatörlerin şebekelerinde birçok yabancı ürünü kendi ürünleriyle değiştirme gücüne sahipler. Ancak firmaların sınırlı öz kaynakları ve desteklerin rekabetçilik için düşük düzeyde kalması bu gelişim hızını sekteye uğratıyor. Sınırımızda ve yakın coğrafyamızda yaşanan savaşlar, kendi teknolojimizi geliştirmenin gelecekte ne kadar kıymetli olacağı derslerini bize veriyor. Bunun için konunun bir devlet ve bağımsızlık stratejisi kapsamında yönetilmesi sadece haberleşme sektörümüz için değil, ülkemizin bağımsızlığı için de kritik önemdedir."

Dürmüş, haberleşme şebekelerindeki ürünlerin, yazılım, donanım, altyapı ve hizmet olarak 4 grupta değerlendirilebileceğine dikkati çekerek, her başlığın kendi içinde yaşanan farklı zorlukları, devlet kurumları ve bakanlıkların gündemine getirdiklerini, yakın çalışma ve hızlı çözüm bulunmasını beklediklerini anlattı.

OPERATÖRLERLE MİLLİ ÜRÜN ÇALIŞTAYLARI

Bunlarla birlikte 4,5G lisans yükümlülüğü kapsamında getirilen yüzde 45 yerlilik oranının 2017'de yaklaşık yüzde 2 civarındayken 2025'te operatörlerin açıkladığı rakamlarla yüzde 50'leri aştığını belirten Dürmüş, şöyle devam etti:

"Aynı başarının 5G'de de hem yerli malı hem de milli haberleşme ürünü yükümlülüğü kapsamında yerli ekosistemimizle yakalanacağına inancımız tamdır. Geliştirdiğimiz 5G ürünlerinin de mobil operatörlerimizin ticari şebekelerinde kullanılmasını bekliyoruz. 4,5G lisans sözleşmelerindeki yerlilik oranlarının yakalanmasında maalesef yabancı firmalar, mevzuata uygun olsa da ekosistemimize hiçbir katkısı olmayan yöntemlerle bu yükümlülüklerin gerçekleşmesine yol açtılar. Aynı yöntemlerin uygulanmaması adına Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), 5G ihale şartlarında 'yerli malı' yanında 'milli haberleşme ürünü' yükümlülüğünü de getirmiştir. Yerli malı oranı ilk yıl yüzde 50, ikinci yıl yüzde 55 ve üçüncü yıl yüzde 60, KOBİ'lerden ürün sağlama oranı önceki yükümlülükte yüzde 10 iken yüzde 15, 5G hizmet ve altyapılarına yönelik çekirdek şebeke, transmisyon şebekesi ve telsiz erişim şebekesine yapacağı yazılım ve donanım yatırımlarının birinci yıl en az yüzde 5'ini, ikinci yıl en az yüzde 10'unu, üçüncü ve takip eden yıllarda en az yüzde 15'ini 'milli haberleşme ürünü' tanımına uygun ürünlerden temin etmesine yönelik yükümlülük konulmuştur."

Dürmüş, milli haberleşme ürünü oranlarının piyasaya arz durumuna göre BTK'nin iki katına kadar artırılabileceğini ve 3. yılın sonunda yüzde 30'lara ulaşabileceğini söyledi.

Bu amaçla mobil operatörlerle AR-GE çalışmaları yanında haberleşme envanterinin oluşturulması amacıyla 2025 yılı için ve 5G ihalesinden önce 25 Temmuz'da Vodafone, 14 Ağustos'ta Turkcell ve 6 Ekim'de Türk Telekom ile çok geniş katılımlı 'Milli Ürün Çalıştayları' düzenlendiğini hatırlatan Dürmüş, "Bu çalıştaylarda üretici firmalarımızla mobil operatörlerimizin teknik ve satın alma ekipleri B2B toplantılarda bir araya getirilerek aksiyonlar belirlenmiştir. Tüm çalıştayların tamamlanmasıyla 'Mobil Haberleşme Ürün ve Hizmet Envanteri' oluşturuldu. Bu çalıştayın sonucunda görüşme yapılan firmaların yüzde 56'sında 5G ürünlerinin olduğu (en az 27 firma), yüzde 73'ten fazla firmayla ürün geliştirilebileceği (en az 37 firma) görülmüştür." diye konuştu.

"GELİŞTİRİLEN ÜRÜNLERİN ÖNEMLİ BİR KISMI FARKLI ÜLKELERE İHRAÇ EDİLİYOR"

Dürmüş, HTK çatısı altındaki 160 üyenin mobil, sabit, uydu haberleşmesi gibi birçok alanda binlerce ürün ve hizmet ürettiğini ifade etti.

HTK bünyesindeki firmaların yalnızca nihai ürün geliştirmekle kalmadığını, aynı zamanda yazılım, donanım, çip tasarımı, test ve entegrasyon gibi birçok alanda değer zincirinin farklı halkalarında yer aldığını aktaran Dürmüş, "Bu durum ülkemizde 5G teknolojilerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir bir haberleşme ekosisteminin oluşması açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Geliştirilen ürünlerin önemli bir kısmı yalnızca iç pazar için değil, aynı zamanda uluslararası pazarlara yönelik olarak da tasarlanmakta ve bazı firmalarımız tarafından farklı ülkelere ihracatı gerçekleştiriliyor." dedi.

Dürmüş, mobil haberleşme altyapısında çok sayıda bileşen yer almasına rağmen bunların tamamının BTK tarafından 'yerli malı ürün' ya da 'milli haberleşme ürünü' kapsamında değerlendirilmediğine dikkati çekti.

Bir mobil şebekenin yalnızca çekirdek haberleşme ekipmanlarından oluşmadığına işaret eden Dürmüş, "Altyapıya ait kuleler, konteynerler, iklimlendirme sistemleri, aküler, fiber optik kablolar ve konnektörleri, enerji kaynakları ve kablolama gibi birçok kalem şebekelerde önemli maliyetler oluşturuyor. Ancak bu unsurlar resmi yerli ürün yükümlülüğü kapsamında sayılmıyor." ifadelerini kullandı.

Dürmüş, mobil operatörlerin satın aldığı ürün ve hizmetlerin yalnızca fiziksel altyapı bileşenleriyle sınırlı olmadığını belirterek, iş yönetim süreçlerini destekleyen yazılımlar ve dijital teknolojilerin de önemli bir pazar oluşturduğunu dile getirdi.

Bu kapsamda iş destek sistemleri yazılımları, dikey sektörlere yönelik IoT ve endüstriyel IoT çözümleri, VR/AR gözlükleri ve sistemleri, uydu internet bağlantıları, katma değerli servisler, dijital platformlar, bulut servisleri, sanallaştırma çözümleri, saha ölçüm hizmetleri ve siber güvenlik gibi pek çok alanda HTK firmalarının yetkinliğe sahip olduğunu vurgulayan Dürmüş, sözlerini şöyle tamamladı:

"Geçtiğimiz yıl gerçekleştirdiğimiz haberleşme envanteri çalışmasının sonuçlarına baktığımızda, bir mobil operatöre satılabilecek 1000'den fazla ürün ve hizmet olduğunu görüyoruz. Bunlarla birlikte 5G mobil haberleşme şebekesi temel bileşenleri BTK tarafından 3 kategoriye ayrılmıştır. Bunlar çekirdek şebeke, iletişim şebekesi ve radyo (telsiz) erişim şebekesidir. Yani halk arasında bilinen ismiyle baz istasyonları. Firmalarımızın bu 3 kategoride de ürünleri bulunmaktadır. Bu şebekelerin yönetilmesini sağlayan operasyonel destek sistemleri yazılımları da ülkemizin önde olduğu alanlardan biridir. 27'den fazla firmamızın 5G ürünleri olduğunu biliyoruz ve operatörlerimizle yapılan çalıştaylarda bunlar tanıtılmıştır. 5G altyapısında geliştirilen bu yerli/milli haberleşme ürünleri yalnızca operatör şebekelerinde değil, akıllı şehir uygulamaları, otonom araç haberleşmesi, Endüstri 4.0, uzaktan sağlık hizmetleri, akıllı tarım, kritik altyapı izleme sistemleri ve savunma sanayi gibi birçok alanda kullanılabilecek."

5G SANAYİDEN ÜNİVERSİTELERE KADAR BİRÇOK ALANDA ETKİLİ OLACAK

Serbest Telekomünikasyon İşletmecileri Derneği (TELKODER) Başkanı Halil Nadir Teberci de 16 Ekim 2025'te yapılan 5G frekans ihalesinin sonuçlanmasıyla bu teknolojiye geçişin resmi olarak başladığını söyledi.

5G'nin yalnızca daha hızlı mobil internet değil, dijital sanayinin, akıllı üretimin ve veri odaklı ekonominin temel taşı olduğunun altını çizen Teberci, şu değerlendirmede bulundu:

"Bundan sonraki süreçte 5G'nin dar bir çerçevede değil, bir ekosistem içindeki önemini fark ederek hayata geçirmek büyük önem taşıyor. 5G sadece tüketici odaklı mobil hizmet perspektifiyle değerlendirilmemeli, endüstriyel kullanım senaryoları, yerel ihtiyaçlar ve özel ağ modelleri geri planda bırakılmamalıdır. Türkiye'de 5G tartışmaları ağırlıklı olarak daha yüksek mobil internet hızları, video yükleme, oyun ve bireysel kullanıcı deneyimi üzerinden yürütülüyor. Bu yaklaşım, 5G'yi bir üst seviye 4.5G gibi konumlandırıyor. Oysa 5G'nin küresel ölçekteki asıl farkı, kritik görev iletişimi, düşük gecikme, yüksek cihaz yoğunluğu gibi özellikleriyle tüketiciden çok endüstriye hitap etmesidir. 5G'nin ana değeri sadece cep telefonunda değil, fabrikada, limanda, OSB’de, hastanede ve kampüste üretilir. Bu alanlar dikkate alınmadan yapılan 5G planlaması, teknolojinin potansiyelini sınırlı tutar."

Teberci, endüstriyel bakış açısının önemine vurgu yaparak, bu bakış açısına yeterli önem verilmezse ülke ekonomisine 5G'den verimlilik ve rekabet gücü artışının beklenen oranlarda gerçekleşmeyebileceğini söyledi.

Dünyada 5G’nin en hızlı değer ürettiği alanların başında "Private" (özel) 5G uygulamaları geldiğini belirten Teberci, esnek ve çok paydaşlı bir model oluşturulması ve yerel, sektörel ve kampüs bazlı Private 5G uygulamalarının teşvik edilmesi gerektiğini ifade etti.

Teberci, 5G'nin uçtan uca bir fiber altyapı gerektirdiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Türkiye'nin hedefinin belirli bir teknoloji ekosistemine bağımlı olmak değil, güvenli, rekabetçi ve sürdürülebilir bir telekom altyapısı kurmak olması gerektiğini düşünüyoruz. Bu hedef doğrultusunda, çok tedarikçili yapı, açık ağ mimarileri, yerli teknoloji geliştirme politikaları ve güçlü fiber altyapılar birlikte ele alınmalıdır. Bu yaklaşım, Türkiye'nin dijital egemenliğini güçlendirecek ve küresel teknoloji rekabetinde daha güçlü bir konum elde etmesini sağlayacaktır."

Türk girişimci Suat Sayım, 2011 yılında Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryollarına (TCDD) imalat yapan özel firmada demir yolu sektöründe tasarımcı olarak çalışmaya başladığını söyledi.

2018 yılında sektörün ihtiyaçlarını baz alarak kendi şirketini kurmaya karar verdiğini ifade eden Sayım, yük vagonlarına yönelik yerli tasarım, analiz ve test hizmetlerinin Türkiye'de yapılmasının önünü açtıklarını belirtti.

Sayım, şöyle devam etti: "Demir yollarındaki yük vagonlarında kullanılan disk frenli bojiler, daha önce Türkiye'de olmayan bir üründü. Tamamıyla yurt dışından alınan bir üründü. Biz, tamamıyla kendi imkanlarımız, mühendisliğimizle bunların tasarımını yaptık, testleri tamamlandı. Demir yolu sistemlerinin Avrupa standartlarına uygunluğunu ve uluslararası taşımacılıkta çalışabilirliğini garanti eden belge olan TSI belgesini aldık ve şu anda Türkiye pazarında yaklaşık 2 yıldır imalatı oluyor ve yurt dışına satışlarını da yapıyoruz."

Türkiye'de yerli üretimden önce bu testlerin sadece yurt dışında yapıldığını anlatan Sayım, "Sektöre ilk girdiğim yıllarda bu testler genelde Almanya, Avusturya'da yapılıyordu. Türkiye'de böyle bir imkan yoktu. Biz, bu testleri ve Türkiye'nin ihtiyacını da gördükten sonra hem sürecin daha hızlı olması hem fikirlerin de Türkiye'de kalması, daha az maliyetli olmasından dolayı böyle bir girişimimiz oldu ve başardık." diye konuştu.

"MALİYETLERİ YARI YARIYA DÜŞÜRDÜĞÜMÜZÜ SÖYLEYEBİLİRİM"

Sayım, geçen sene aziray Milli Banliyö Treni Projesi'nin tip testlerine mart ayında başlayıp ağustos ayında bitirdiklerini dile getirdi.

Tüm testlerin kuruluşunun çatısı altında yapıldığına dikkati çeken Sayım, "Çok hızlı olması gereken, sürecin dar olduğu bir projeydi. Bunu hem biz yarı maliyetine yapmış olduk Devlet Demiryollarına hem de sürecin 3'te 1'lik kısmında yaptık. Bu, tabii bizim yerli olmamızın verdiği özveri ve mühendislik becerimizden kaynaklanıyor. Bu da devletimiz için çok büyük avantaj. Maliyetleri yüzde 50 yani yarı yarıya düşürdüğümüzü söyleyebilirim." şeklinde konuştu.

Suat Sayım, şunları kaydetti: "Sizin Türkiye'de ürettiğiniz herhangi bir vagonun Avrupa'da çalışabilmesi veya Avrupa'ya satabilmeniz için yerli imalatçı da olsanız, Devlet Demiryolları da olsanız bu ilgili standartların tip testlerini tamamlayıp başarıyla geçmeniz lazım. Bu da bir AB ülkesi tarafından belirli ürünlerin piyasaya sürülmeden önce uygunluğunu değerlendirmek üzere görevlendirilen kuruluşlardan Notified Bodies gibi kurumların onayından geçiyor. Yaklaşık olarak demir yolu aracının tipine göre (yük vagonu, yolcu vagonu, lokomotif) 10 farklı tip testleri var. Bu tip testlerin tamamını biz artık yerli olarak yapıyoruz."

Testlerin neredeyse tamamının sahada yapılanlardan oluştuğuna işaret eden Sayım, demir yolu araçlarının statik dayanım testlerini üreticinin sahasında yaptıklarını anlattı.

Sayım, "Yurt dışındaki bir firmaya vagonu sevk etmektense siz onun kendi fabrikasına gidip bu testi gerçekleştirebiliyorsunuz. Onun haricinde demir yolu araçları için sürüş dinamiği, konfor, fren, gürültü, enerji iletim, pantograf katener etkileşim testleri gibi testlerin tamamı demir yolu sahasında, çalışma alanlarında oluyor." diye konuştu.

"SON 10 YILDA YURT DIŞINA VAGON SATIŞINDA ŞU ANDA 1000'LERİ AŞMIŞ DURUMDAYIZ"

Sayım, yerli test kontrol sisteminin demir yolu firmalarının rekabet gücünü çokça artırdığına dikkati çekti.

Suat Sayım, sözlerini şöyle sürdürdü: "Bunu şöyle düşünebilirsiniz, şu anki yurt dışındaki test merkezlerinden bir test talebinde bulunduğunuz zaman siz, onların test takvimine uymak zorundasınız. Burada genellikle sizi 8-10 ay sonrasına ötelerler ve maliyetleri de çok yüksek. Zaman olarak uzun sürmesi ve maliyetlerin yüksek olması, sizin ürettiğiniz ürünün gerek yerli markette gerek yurt dışı markette sattığınız zaman vagonların maliyetlerinin içerisine bu maliyetleri katmanız lazım. Bundan dolayı da bu, sizin birim fiyatınızın artması demek oluyor ama biz hem süreci kısalttığımız hem de test maliyetlerini büyük kısımda düşürdüğümüz için yerli üreticinin veya Devlet Demiryollarının ellerini güçlendiriyoruz. Bu sayede de son 4 yılda özellikle yerli bir özel yük vagonu üreticisinin satışlarını yüzde 400 artırdık."

Bu atılımlarla Türkiye'de daha fazla ihracat potansiyelinin olacağını vurgulayan Sayım, "Pazar olarak 2016'dan önce Türkiye'de ihracat sıfırken ülke olarak son 10 yılda yurt dışına vagon satışında şu anda 1000'leri aşmış durumdayız. Sadece vagon değil boji ve diğer komponentleri de bunun içerisinde koyduğunuz zaman büyük bir ihracat gerçekleşiyor şu anda." diye konuştu.

Sayım, Avrupa ülkelerinden Almanya, Fransa ve Hollanda gibi ülkelerin de işlerini yaptıklarını kaydederek, hem yerli hem de yabancı firmalara tasarım analiz veya test hizmetini verebildiklerini söyledi.

Son yıllarda Avrupa pazarında Türk mühendisliğine yönelik iyi bir bakış açısının olduğunu belirten Sayım, "2015 yılındaki ilk testlerle başladığımız o dönemden bu döneme bakarsanız 180 derece dönmüş durumda. İlk başlarda gerek bizim mühendisliğimiz ile gerek üreticilerin kabiliyetine bakış, Avrupa marketinde şu anda tamamıyla değişmiş durumda. Şunu gönül rahatlığı ile söyleyebilirim, AR-GE hizmeti verdiğimiz Türkiye'deki yerli vagon üreticileri, artık şu anda Avrupa'da fiyat belirler hale geldi." şeklinde konuştu.

"TÜRKİYE'DEKİ ÜRETİCİLER DESTEKLENİYOR"

Sayım, yeni pazar hedeflerine ilişkin, "Şu anda hedef ülkemiz İngiltere. İngiltere'de biraz standartlar farklı. Kabul kriterleri farklı. Şu anda onlar üzerinde bir AR-GE çalışmamız var." dedi.

İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Teknokenti Entertech'te 2018 yılından beri çalışmalarını sürdürdüklerini ve onlardan çok destek gördüklerini belirten Sayım, demir yolu araçları ve ekipmanları projeleriyle bu zamana kadar TÜBİTAK'tan da 3 kez destek aldıklarını anlattı.

Sayım, sözlerini şöyle tamamladı: "2018 yılında şirketimi kurduğum dönemde tek başıma çalışırken geldiğimiz noktada 12 Türk mühendisimizle birlikte çalışıyoruz. Türkiye'de genel olarak imkanlar var. Ben 2007 yılında üniversiteden mezun oldum. Bizim döneme kıyasla şu anki teknolojik imkanlar, erişilebilirlik çok daha kolay. O yüzden yeni nesil gençlerimizin de bu konuda biraz daha hızlı öğrenme kabiliyeti var. Zaten biz şirket olarak üniversite öğrencilerini staj kısmında destekliyoruz, diğer eğitimleri kısmında destekliyoruz.

Devletimizin teşvikleri, demir yoluna 20 yıl öncesine göre kıyasla çok daha fazla. Şu anda lojistik merkezleri kuruluyor Türkiye'nin birçok yerinde. Türkiye'deki üreticiler destekleniyor. Üreticilerin alt tedarikçileriyle beraber aynı merkezde buluşmaları, lojistik maliyetlerinin azaltılması destekleniyor. Zaten 2026 yılındaki devlet politikasına bakarsanız özellikle demir yolu sektörü için yerli test merkezleri, yerli tasarımcılar, yerli üreticilerin desteklenmesi için özel genelgeler çıkartılmış durumda."

BAKIRDAN KATBEKAT DAHA FAZLA ISI İLETİMİ SAĞLIYOR

Yüksek performanslı işlemciler, grafik hızlandırıcılar ve özellikle yapay zeka çiplerinin en büyük sorunlarından bir tanesi: aşırı ısınma. Günümüzde genellikle bakır soğutucular kullanılıyor. Bakır yaklaşık 400 W/mK iletkenlik değerine sahipken, yeni keşfedilen teta-fazlı tantal nitrürde bu rakam 1.100 W/mK seviyesine çıkabiliyor.

Araştırma grubu, teta-fazlı varyantın atomik ölçekte sıradan metallerden çok daha farklı bir davranış sergilediğini saptadı.

Elektron-fonon ve fonon-fonon çarpışmaları genellikle bir metalin ısı iletme kabiliyetini sınırladığından, teta fazı TaN₍θ₎'daki azalmış etkileşimler, termal enerjinin minimum dirençle hareket etmesini sağlar. Gelişmiş senkrotron tabanlı X-ışını saçılımı ve ultra hızlı optik spektroskopi kullanılarak elde edilen deneysel veriler, bu bileşiğin ısıyı benzeri görülmemiş bir verimlilikle ilettiğini doğruladı.

BAKIRA "ÜSTÜN BİR ALTERNATİF" DOĞUYOR

On yıla yakın süredir termal materyaller üzerine uzmanlaşan Yongjie Hu'nun laboratuvarı, teta-fazlı TaN₍θ₎ bileşiğini geleceğin mimarileri için "temel ve üstün bir alternatif" olarak nitelendiriyor.

Yeni özellikle birlikte WhatsApp, uygulamaya eklenen yenilikler, güvenlik uyarıları ve önemli bilgilendirmeleri artık kullanıcılarla birebir mesaj yoluyla paylaşacak. Kullanıcılara gönderilen mesajların, WhatsApp’ın resmi hesabı üzerinden iletildiği ve bilgilendirme amacı taşıdığı belirtildi.

Yetkililer, bu mesajların dolandırıcılık girişimleriyle karıştırılmaması gerektiğini vurgularken, WhatsApp’ın bundan sonraki süreçte de önemli güncellemeleri ve duyuruları bu kanal üzerinden kullanıcılarla paylaşmasının beklendiğini ifade etti.

Yeni sistemle birlikte WhatsApp, kullanıcılarla daha doğrudan ve hızlı bir iletişim kurmayı hedefliyor.

Ahlatcı Holding son yıllarda nano teknoloji, ileri malzeme mühendisliği alanında yaptığı teknoloji yatırımlarına yapay zekâ ve ileri yazılım alanında stratejik bir adım atarak telekom, kıymetli madenler, bankacılık ve finans gibi dijital dünyanın ihtiyaç duyduğu sektörlere odaklanarak tüm dijital taleplere yönelik çözümler geliştiren Bixcod Teknoloji’yi bünyesine kattı.

Bu satın alma ile Holding, yalnızca grup şirketlerinin dijital dönüşüm sürecinin hızlandırmaya paralel olarak küresel ölçekte şekillenen ve mevcut ekonomik modelleri kökten dönüştüren “yapay zekâ ekonomisinin” aktif bir oyuncusu olmayı hedefliyor.

Ahlatcı Holding’in bu yatırımı, yapay zekâyı bir verimlilik aracı olmanın ötesinde, geleceğin iş modellerini belirleyen stratejik bir altyapı olarak konumladığının güçlü bir göstergesi niteliğinde. Holding, Bixcod’un geliştirdiği yerli ve güvenli yapay zekâ ve yazılım çözümleriyle; operasyonel verimlilik, veri güvenliği ve ölçeklenebilir dijital mimariler alanında grup şirketlerini Geleceğe Hazır (future-ready) bir yapıya kavuşturmayı amaçlıyor.

2020 yılında Altay Şükrü Yılmaz ve Ömer Kaya tarafından kurulan Bixcod Teknoloji; finans, telekomünikasyon, uydu haberleşme ve ileri yazılım alanlarında Türkiye’de ve yurt dışında projeler geliştirmektedir. İstanbul merkezli girişim, 60 kişilik kadrosu ile fintech, ödeme sistemleri, ERP, özel yazılım ve otomasyon çözümlerinde uçtan uca yerli teknolojiler sunmaktadır.

Avrupa, Amerika ve dokuz farklı ülkede yürüttüğü projelerle küresel ölçekte büyümektedir.

YAPAY ZEKA EKONOMİSİNE STRATEJİK HAZIRLIK

Gelişen yapay zekâ teknolojileri, yalnızca şirketlerin saha operasyonlarını değil; üretimden finansa, ticaretten karar alma mekanizmalarına kadar tüm ekosistemini yeniden şekillendiriyor. Ahlatcı Holding, Bixcod Teknoloji’yi bünyesine katarak yeni nesil ekonomik düzende rekabet gücünü sürdürülebilir biçimde artırmayı hedefliyor.

Bu stratejik hamle ile Holding; grup şirketlerinde yapay zekâ destekli süreç otomasyonu, ileri veri analitiği, kurumsal yazılım çözümleri ve yüksek güvenlikli dijital altyapıları yaygınlaştıracak. Aynı zamanda, Türkiye’nin dijital ekosistemine yerli ve güvenli çözümlerle katkı sunmayı sürdürecek.

BU YATIRIM, TÜRKİYE’NİN DİJİTAL

GELECEĞİ İÇİN ATILMIŞ BİR ADIM

Ahlatcı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Ahlatcı yatırımla ilgili verdiği demeçte, “Yapay zekâ ve dijital dönüşüm, artık şirketler için bir tercih değil; sürdürülebilir büyümenin ve küresel rekabetin ön koşulu. Geleceğin ekonomisi, teknolojiyi üreten ve yönetenler tarafından şekillenecek.

Bixcod Teknoloji’nin Ahlatcı Holding bünyesine katılması; yalnızca grup şirketlerimizin dijital dönüşümünü hızlandırmakla kalmayacak, aynı zamanda Türkiye’nin yapay zekâ ve yazılım ekosisteminde güçlü, yerli ve güvenilir çözümler üretme kapasitesini artıracaktır. Bu yatırım, bugünü değil; ülkemizin dijital geleceğini hedefleyen uzun vadeli vizyonumuzun bir parçasıdır'' dedi.

İHRACAT ODAKLI VE KÜRESEL ÖLÇEKLİ BÜYÜME

Ahlatcı Holding bünyesinde faaliyet gösterecek olan Bixcod Teknoloji, Türkiye’deki operasyon merkezini koruyarak ihracat odaklı bir büyüme stratejisi izleyecek. Yerli ve milli mühendislik gücüyle geliştirilen yazılım ve yapay zekâ çözümleri; başta Avrupa, Amerika olmak üzere dünya pazarlarına sunulacak.

Bu model; nitelikli istihdamın artmasına, Türk mühendisliğinin küresel ölçekte görünürlük kazanmasına ve yazılım ihracatı yoluyla ülke ekonomisine döviz girdisi sağlanmasına katkı sunmayı hedefliyor.

YERLİ, GÜVENLİ DİJİTAL ALTYAPILAR

Bixcod Teknoloji’nin sunduğu kurum içi yazılım çözümleri, süreç otomasyonu ve veri güvenliği odaklı mimariler sayesinde; Ahlatcı Holding grup şirketleri kritik verilerini kendi sistemlerinde güvenle yönetebilecek, mevzuata uyumlu yapay zekâ çözümleriyle dijital dönüşümlerini sürdürülebilir biçimde gerçekleştirebilecek. Bu yaklaşım, ulusal veri güvenliği ve kurumsal dayanıklılık açısından da stratejik önem taşıyor.

BU ORTAKLIK YAPAY ZEKA EKOSİSTEMİNİ BÜYÜTECEK

Bixcod Teknoloji Kurucu Ortakları Altay Şükrü Yılmaz ve Ömer Kaya satın almayla ilgili verdiği ortak demeçlerinde, ''Ahlatcı Holding ile kurduğumuz bu stratejik ortaklık, geliştirdiğimiz yerli yapay zekâ ve yazılım çözümlerini çok daha geniş bir ölçekte hayata geçirme imkânı sunuyor. Güvenli, veri odaklı ve ölçeklenebilir altyapılarla şirketlerin dijital dönüşümüne katkı sağlarken; Türkiye’nin yapay zekâ ekosistemini güçlendiren uzun vadeli bir yapı kurmayı hedefliyoruz'' dediler.

Türkiye Elektrik Sanayi Birliğinin (TESAB) çevrim içi düzenlediği 5. Enerjide Dijital Dönüşüm Panelleri etkinliğinde Türkiye ve Avrupa'da yapay zeka, şebeke esnekliği ve dijital dönüşüm uygulamalarına yönelik yaklaşımlar ele alındı.

Etkinlikte konuşan Nevzat Şatıroğlu, yapay zeka, siber güvenlik ve şebeke esnekliğinin Türkiye'de enerji sektörünün geleceğini şekillendiren üç kritik konu olduğunu anlatarak, bu alanların artık ayrı ayrı değil bir bütün halinde entegre bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini ifade etti.

Şatıroğlu, küresel enerji sektörünün köklü dönüşümden geçtiğine işaret ederek, "Yenilenebilir enerji kaynaklarının hızla artması, elektrifikasyonun yaygınlaşması, elektrikli araçlar, depolama teknolojileri ve dağıtım-iletim modelleri, enerji sistemlerini daha karmaşık, daha dijital ve aynı zamanda daha kırılgan hale getiriyor. Türkiye olarak biz de bu dönüşümün tam merkezindeyiz. Bir yandan enerji arz güvenliğini korumak, diğer yandan karbon nötr hedeflerimize ilerlemek zorundayız. İşte bu noktada akıllı, güvenli, esnek şebekeler stratejik bir zorunluluk haline geliyor." ifadelerini kullandı.

Avrupa Birliğinin dağıtım altyapısında akıllı şebeke uygulamalarıyla arıza sürelerinde ciddi azalmalar sağladığını dile getiren Şatıroğlu, şunları kaydetti:

"Yapay zeka ve ileri analitik uygulamalarının pilot projelerden yaygın uygulamaya geçiş süreci de ülkemizde hızlanmıştır. Yapay zeka yalnızca bir teknoloji değil aynı zamanda veriye dayalı karar alma kültürüdür. Veri kalitesi, algoritma şeffaflığı ve insan denetimi bu sürecin vazgeçilmez unsurlarıdır. Talep tahmini, yenilenebilir üretim öngörüleri, arıza tespiti ve bakım, kayıp-kaçak ve şebeke optimizasyonu gibi alanlarda da yapay zeka uygulamaları, işletme maliyetini düşürürken hizmet kalitesini ve sistem güvenliğini artırmaktadır. Bakanlık olarak hedefimiz veriye dayalı karar alma kültürünü sektör genelinde yaygınlaştırmak, yerli ve milli yapay zeka çözümlerini teşvik etmek, kamu özel sektör iş birliklerini güçlendirmek ve 2030'a kadar iletim ve dağıtım şebekelerinde gerçek zamanlı analitiğin kullanımını genele yaymaktır."

Şatıroğlu dijitalleşmeyle birlikte altyapının siber tehditlere açık hale geldiğini, bu yüzden tüm kritik enerji tesislerinde asgari siber güvenlik dayanaklılık standartlarını zorunlu hale getirmeyi hedeflediklerini belirterek, "Yine Bakanlık olarak hedefimiz 2030'a kadar enerji sektöründe siber olaylara müdahale süresini azaltmak ve düzenli siber tatbikatlara katılan kurum oranını yükseltmektir." dedi.

Türkiye'de yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyümenin şebeke esnekliği ihtiyacını artırdığını anlatan Şatıroğlu, depolama sistemleri, dijital izleme ve kontrol altyapılarının bölgesel ve uluslararası enterkoneksiyonlarla birlikte düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Şatıroğlu, Türkiye'nin güçlü iletim altyapısı ve bölgesel konumu sayesinde bu alanda önemli avantaja sahip olduğunu vurgulayarak, "Hedefimiz esnekliği artıran yatırımları hızlandırmak ve şebekeyi geleceğin enerji sistemine hazır hale getirmektir. Yapay zeka, siber güvenlik ve şebeke esnekliği birbirinden bağımsız başlıklar değildir. Yapay zeka şebeke destekliğini artırır, dijitalleşme siber güvenliği zorunlu kılar ve siber dayanıklılık arz güvenliğinin ön şartıdır. Dolayısıyla bu üç alanı entegre bir stratejik yaklaşımla ele alıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye'nin yenilenebilir enerjide yakaladığı büyümenin yanı sıra dijitalleşme ve otomasyon konusunda oldukça hızlı yol aldığı bilgisini paylaşan Şatıroğlu, "Önümüzdeki dönemde hedefimiz, Avrupa Birliği standartlarına uyumlu hatta bazı alanlarda öncü uygulamaları hayata geçirmek, yapay zeka, siber güvenlik ve şebeke esnekliğini tek bir stratejik çerçevede yönetmektir. Bakanlık olarak yenilikçi teknolojileri desteklemeye, siber dayanıklılığı güçlendirmeye ve esnek, akıllı, güvenli şebekeler inşa etmeye kararlılıkla devam edeceğiz." ifadelerini kullandı.

DİJİTAL TEKNOLOJİLER VAZGEÇİLMEZ ÖNEME SAHİP

Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) Genel Müdürü ve TESAB Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Benli de arz güvenliği, çevresel sürdürülebilirlik ve enerjiye uygun fiyatlı erişim konularına odaklanan enerji dönüşüm sürecinin, dijitalleşmeden bağımsız olarak ele alınamayacağını söyledi.

Elektrik tedarik zincirinin ilk halkası olan üretimden son tüketici davranışlarına kadar her aşamada dijital teknolojilerin önemli olduğunu vurgulayan Benli, EÜAŞ'ın küresel gelişmeler ışığında dijitalleşmeyi yalnızca teknolojik bir dönüşüm olarak değil, kurumsal sürdürülebilirliği güçlendiren stratejik bir kaldıraç olarak ele aldığını dile getirdi.

Benli, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Ağırlıklı olarak kendi insan kaynağımızla çok sayıda dijital projeyi hayata geçiriyoruz. Tamamen kurumumuzun imkanlarıyla geliştirilen bakım yönetim sistemi, 28 santralimizde aktif olarak çalışıyor. Kart tasarımları, gömülü yazılımları ve SCADA altyapısı EÜAŞ mühendisleri tarafından geliştirilen EÜAŞ otomasyon sistemi, 16 hidroelektrik santralimizde ve 40 ünitede işletmeye alınmış durumdadır. Bu anlayışla sektörümüze katkılarımızı sürdürmek istiyoruz."

Mensis Enerji Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Atalay ise yapay zekanın yenilenebilir kaynaklardan enerji üretiminde kullanımına değinerek, "Burada ön plana çıkan en önemli kavram tahminleme. Aslında sizin üretim tahmin modelleriniz, hava tahmin modelleriniz, veri tahminleriniz burada çok kıymetli bir hale geliyor ve verinin kalitesi, güvenliği, derinliği de tabii ayrıca değerli hale geliyor. Burada enerji üretim optimizasyonlarında, özellikle arıza ve bakım oranlarında, operasyonel yönetim optimizasyonlarında tabii ki yapay zeka ve dijitalleşmeden son derece istifade edilmesi gerekiyor." diye konuştu.

İletim altyapısında depolama entegrasyonu, süper kapasitörler, trafolar ve akıllı şebekelerle birlikte enerjinin bütün katmanlarının optimize edilerek entegre edilmesi gerektiğini belirten Atalay, dağıtım ayağında ise dağıtık üretim altyapısı, üreten tüketici, küçük üretici grupları, dağıtım şirketleri ve talep tarafı katılımının yapay zekayla ile entegre edilmesinin kaçınılmaz olduğunu kaydetti.

Meta, Facebook kullanıcılarının platform üzerinde paylaşabileceği bağlantı (link) sayısına kısıtlama getirdi. TechCrunch'ın haberine göre, sınırlamadan etkilenmemek ve dilediği kadar bağlantı paylaşmak isteyenlerin Meta Verified abonesi olması gerekecek.

"PARAYI VEREN DÜDÜĞÜ ÇALAR" DÖNEMİ

Sosyal medya stratejisti Matt Navarra tarafından fark edilen test sürecine göre, aylık 14,99 dolardan başlayan ücretli aboneliğe sahip olmayan kullanıcılar, belirli bir kotanın üzerinde bağlantı paylaşamayacak.

Navarra'nın paylaştığı ekran görüntülerine göre, kısıtlama dahilindeki kullanıcılar; affiliate linklerini, yorumları ve Facebook, Instagram ya da WhatsApp gibi Meta ekosistemindeki platformlara ait içerikleri paylaşmaya devam edebilecek. Ancak dış kaynaklı site bağlantıları engele takılacak.

PROFESYONEL HESAPLAR VE SAYFALAR HEDEFTE

Konuyla ilgili TechCrunch'a açıklamalarda bulunan Meta sözcüsü, testi doğruladı. Yapılan açıklamada, uygulamanın şu an için profesyonel modu kullanan hesapları ve Facebook sayfalarını kapsadığı belirtildi: "Sınırlı bir test yürütüyoruz. Amacımız, daha fazla bağlantı paylaşma imkanının abonelerimiz için artı bir değer katıp katmadığını görmek."

Profesyonel mod, kişisel profillerin içerik üretici formatına dönüştürülmesini sağlarken, içeriklerin daha geniş kitleler tarafından keşfedilmesine olanak tanıyor. Öte yandan bloglarından veya diğer platformlardan trafik çekmek isteyen içerik üreticilerinin ve markaların zor durumda kalacağı düşünülüyor.

YAYINCILAR ŞİMDİLİK KAPSAM DIŞI

Şirket, mevcut deneyin yayıncıları (haber siteleri vb.) kapsamadığını vurguladı. Ayrıca kullanıcıların yorumlar kısmında bağlantı paylaşmaya devam edebileceği ve herhangi bir sınırlama olmadığı bilgisi paylaşıldı.

Benzer bir yaklaşım, Elon Musk yönetimindeki X (eski adıyla Twitter) platformunda da görülmüştü. X, kullanıcıları platformda tutmak amacıyla bağlantı içeren gönderilerin görünürlüğünü azaltma yoluna gitmişti.

Kediler üzerinde yürütülen bir araştırma, kedilerin sahipleriyle kurduğu sesli iletişimin sahibinin cinsiyetine göre değişebildiğini ortaya koydu.

Bilkent Üniversitesi Psikoloji Bölümü Doktor Öğretim Üyesi Kaan Kerman öncülüğünde Ankara Üniversitesi ile Türkiye'de 31 kedinin sahiplerini karşılama esnasında sergiledikleri davranışların incelendiği bir çalışma yapıldı.

Kerman, kedilerin erkeklere, kadınlardan daha sık miyavladığını belirterek erkeklerin kedilerin ihtiyaçlarını geç anlayabildiğini vurguladı.

Projenin 2022-2024 yılları arasında gerçekleştiğini anlatan Kaan Kerman, “Özellikle karşılama davranışları dediğimiz olaya odaklandık. Kedi sahiplerinden eve girdikten sonra 5 dakika içinde kedilerini kaydetmelerini istedik. Davranışları etkileyebilecek farklılıklar var kedinin cinsiyeti sahiplenilmesi, ırkı gibi farklılıklarla kedilerin davranışının ilişkileri gözlemlendi.