Zorunlu ücretlerin kaldırılmasıyla birlikte bazı işletmeler, müşterilerin kendi isteğiyle ödeme yapabildiği “gönüllü bahşiş” sistemini uygulamaya başladı. Yeni model kısa sürede yayılırken kamuoyunda hem destek hem de eleştiriler gündeme geldi.
30 Ocak Cuma günü Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelikle lokanta, kafe, restoran ve pastanelerde servis ücreti, kuver ücreti veya benzeri adlar altında tüketiciden ek ücret talep edilmesi yasaklandı. Bakanlık, tüketicilerin yalnızca sipariş ettikleri ürünlerin bedelinden sorumlu olacağını açıkça vurguladı.
KUVER KALKTI, YERİNE ‘GÖNÜLLÜ BAHŞİŞ’ GELDİ
Yeni düzenleme sonrası ceza riskine girmek istemeyen bazı işletmeler, yurt dışında da kullanılan “gönüllü bahşiş” modelini devreye aldı. Bu sisteme geçen restoranlarda hesap fişlerinde “No service fee” yani “Zorunlu servis veya kuver yok” ibaresi yer alıyor. Ancak fişin alt kısmında yüzde 8, 10 ve 15 gibi oranlarla isteğe bağlı bahşiş seçenekleri sunuluyor. Müşteri seçtiği oranı POS cihazı üzerinden ödeyebiliyor ve bu tutar resmi olarak bahşiş olarak kayda geçiyor.
KAYIT DIŞI ÖDEME AZALIYOR
Yeni modelle birlikte bahşişlerin nakit yerine doğrudan POS cihazı üzerinden alınması, hem kayıt dışı hareketliliğin önüne geçilmesini hem de ödemelerin vergilendirilmesini sağlıyor. Sektör temsilcileri, uygulamanın çalışanların bahşişlerini resmi ve şeffaf şekilde almasına katkı sunduğunu ifade ediyor.
DESTEKLEYEN DE VAR, ELEŞTİREN DE
Uygulama bazı müşteriler tarafından olumlu karşılanırken, kimileri ise kuver ücretinin isim değiştirerek geri döndüğünü savunuyor. Sistemi destekleyen müşteriler, “Zorunlu olmaması önemli, istersek veriyoruz” görüşünü dile getirirken; eleştirenler ise fiş üzerindeki oranların dolaylı baskı oluşturduğunu belirtiyor.
KUVER, MENÜ ZAMLARINI GİZLEYEN ARAÇ OLMUŞTU
Sektör temsilcilerine göre özellikle turistik bölgelerde kişi başı 50 ila 250 TL arasında değişen kuver ücretleri önemli bir gelir kalemi haline gelmişti. Ancak bu tutarların büyük bölümünün çalışanlara yansımadığı, işletme gelirine dönüştüğü uzun süredir tartışılıyordu. Menü fiyatlarına doğrudan yansıtılamayan zamların kuver üzerinden telafi edildiği de dile getirilen eleştiriler arasındaydı.
CEZALAR YÜKSEK
Yeni düzenlemeye göre işletmeler artık servis bedeli, masa ücreti veya benzeri adlar altında zorunlu ek ücret talep edemeyecek. Kurallara uymayan işletmelere 1 milyon 439 bin liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek. Bakanlık ayrıca, tüketicinin talebi dışında masaya getirilen aperatif ürünler için de ücret talep edilemeyeceğini açıkladı.
İsteğe bağlı ödemeye dayalı “gönüllü bahşiş” sisteminin önümüzdeki süreçte sektörde nasıl bir yaygınlık kazanacağı ve tüketiciler tarafından ne ölçüde kabul göreceği merak konusu olmaya devam ediyor.